Socijalno preduzetništvo je poslovanje sa idejom da se putem ulaganja profita, nastalog putem prodaje proizvoda ili usluga, ispuni jasna društvena misija. To znači da zarađena sredstva ne služe uvećanju imovine pojedinaca, već se ulažu u svrhe kao što su zapošljavanje ljudi koji teže dolaze do posla, socijalne i zdravstvene usluge, obrazovanje, zaštitu životne sredine, kulturne aktivnosti u zajednici itd.

Zone zaštite Park prirode rijeka Zeta

Dolina rijeke Zete je proglašena Parkom prirode i deset mjeseci kasnije, ne postoji akcioni plan upravljanja zaštićenim područjem.

Socijalno preduzetništvo – Upravljanje Parkom prirode

Naprijed izložena ideja, zbog formata koji zahtjeva jedan članak na portalu, ne sadrži detaljnije inpute i output-e za procjenu ekonomske uspješnosti i opravdanosti ideje hipotetičkog socijalnog preduzeća ali uzevši u obzir proglašenje doline rijeke Zete Parkom prirode, definitivno predstavlja jedan od modela održivog upravljanja i unapređenja Parka i mjesnih zajednica Danilovgrada.

U prethodnom članku smo se osvrnuli na pojam socijalnog preduzetništva kao i na uspješan primjer jednog takvog preduzeća dok smo u ovom željeli obraditi hipotetičko s.p., koje bi se osnovalo u opštini Danilovgrad, upravljalo biljnim otpadom i kreiralo ogrijevno gorivo u vidu peleta, a za cilj bi imalo:

  • Rješavanje problema biljnog otpada,
  • Proizvodnju goriva za grijanje – peleta,
  • Zapošljavanje novih lica,
  • Rješavanje zagađenja vazduha u opštini Danilovgrad,
  • Smanjenu sječu šume,
  • Potencijalno pokretanje novih proizvodnih pogona (proizvodnja peći koje koriste pelet/biomasu),
  • Direktnu finansijsku podršku Mjesnim zajednicama – izgradnja igrališta, uređenje prostora itd.

Identifikovani problem, mogućnosti, tržište

Svjedoci smo da u opštini Danilovgrad imamo problem sa odlaganjem i redovnim odvoženjem otpada. O njegovom sortiranju i recikliranju je prerano govoriti s obzirom da ne postoji svijest o recikliranju kao ni pogoni koji bi se bavili recikliranjem papira, plastike ili stakla.

Biljni otpad, nakon orezivanja vinove loze, voćaka ili čišćenja imanja, najčešće završi pored kontejnera ili biva zapaljen na imanjima, ostavljen da truli i slično.

Ovakav način upravljanja odnosno neupravljanja biljnim otpadom ogleda se u:

  • Zagađenju vazduha i okoline,
  • Negativnim uticajima na zdravlje čovjeka,
  • Gubicima toplotne energije koja se raspršuje u atmosferi,
  • Nekorišćenjem toplotne energije, nastale gore navedenim načinima spaljivanja biljnog otpada, koristi ste ekvivalentna količina drvnog goriva za ogrijev, što dalje utiče na legalnu i nelegalnu sječu šume,
  • I na kraju novčanim gubicima koji se ogledaju u odgovarajućoj ekonomskoj vrijednosti izgubljene toplotne energije ali i svih procesa, prireza i poreza koji bi se stvarali servisima koji bi upravljali izvorima  ovako nastale toplotne energije, odnosno biljnim otpadom.

“Veći vinogradari na teritoriji Opštine Danilovgrad, koji imaju sopstvene vinarije, imaju zalihe i prave paletu svojih vina po godinama proizvodnje”, saopštila je ranije Samostalna savjetnica za biljnu proizvodnju u Opštini Danilovgrad, Natalija Bulatović.

Ona je kazala da je do prije tri godine na lokalnom nivou Opština vodila registar proizvođača grožđa i vina, u koji je tada bilo upisano 96 vinogradara, sa preko 178 hiljada čokota, dok je 40 hektara bilo pod vinogradima.

Bulatović je rekla da ni u tom momentu nijesu bili svi vinogradari upisani, jer postojali su određeni uslovi pod kojim ste se mogli upisati u registar“, objasnila je Bulatović.

NAJAVA EDUKATIVNOG PREDAVANJA ZA VINOGRADARE

Količina biljnog otpada – vinova loza

U Italiji je zasađeno 725.000,00 ha – prema podacima ISTAT-a. Očekivana biomasa od ostataka sječenja loze je 1.400.000,00 t – procjena Italijanske Nacionalne agencije za nove tehnologije, energetiku i održivi ekonomski razvoj.

Koristeći italijanski primjer, jednostavnom računicom, za teritoriju opštine Danilovgrad, samo za ostatke sječenja loze dolazimo do podatka od 77 tona očekivane biomase (da budemo precizni 77,241kg biomase). Dakle, po jednom hektaru se može očekivati 1.93t biomase (1.5-2,3t u zavisnosti od načina sakupljanja i obrade.) Ovdje nisu uzeti u obzir ostaci sječenja loze na neregistrovanim vinogradima, privatnim i malim vinogradima. Dakle količina je značajno veća uzevši u obzir tradiciju uzgajanja vinove loze na području opštine Danilovgrad.

zavisnosti od sorte vinove loze energetska vrijednost se kreće u prosjeku oko 3kWh/kg mjereno na vlažnosti posle sušenja na vazduhu do 35% vlage. Sušenjem i miješanjem sa drvnim isječcima nastalih čišćenjem i održavanjem imanja i puteva, kalorijska vrijednost se povećava – tačne kalorijske vrijednosti se dobijaju fabričkim probnim  sagorijevanjem mješavine i zavise od vrste i vlažnosti isječka i ostataka vinove loza.

Za poređenje energetske vrijednosti drveta posle sušenja od 2 do 3 godine na vazduhu (oko 20% vlage) su u prosjeku oko 4kWh/kg a energetska vrijednost peleta je oko 4,6kWh/kg na propisanoj vlažnosti manjoj od 10%.

Za kreiranje briketa/peleta moguće je pored vinove loze, koristiti druge izvore biomase, poput ostataka orezanih voćaka, drvnog ostatka nastalog čišćenjem imanja i okoline puteva, uklanjanja palih debala iz rijeke Zete, kupljenja ostataka nakon sječe šuma i sl.

Izvor Privredna komora Crne gore, http://www.oie-res.me/uploads/archive/FODEMO%20sastanak%2022%20jun%202010/3.2.pdf

Pokretanjem preduzeća koje bi sakupljalo i obrađivalo biljni otpad, koji je nastao orezivanjem vinove loze ali i drugih kultura, otvorila bi se radna mjesta za osobe sa ZZZCG, na lakšim poslovima i za osobe sa invaliditetom, dok bi se stimulacijama, povoljnim kreditima i subvencijama lokalno stanovništvo moglo motivisati na prelazak na peći koja kao gorivo koriste pelet i biomasu.

Dio profita ovakvog preduzeća bi se mogao ulagati u mjesne i lokalne zajednice po principu fer raspodjele sredstava a ista koristila za unapređenje života u njima.

Kroz stipendiranje deficitarnih zanimanja, korišćenjem lokalnih znanja i vještina  i dodatnim investiranjem u bliskoj budućnosti, mogao bi se pokrenuti i pogon za proizvodnju peći koje koriste pelet i biomasu pa bi tako prethodno navedeni navedeni krediti i subvencije bile opravdane.

Početak rada preduzeća, kupovina potrebne opreme, zapošljavanje radnika bi se mogao finansirati kroz dostupne EU fondove, planirane ekološke takse, subvencijama/podrškom Ministarstva finansija ili Minastarstva nauke dok bi se dalji rad mogao “pokriti” pružanjem usluga, mjesečnim pretplatama, donacijama/dotacijama. Uzevši u obzir sve prednosti i benefite rada ovakvog preduzeća na životnu sredinu, uređenje lokalnih zajednica, zapošljavanje teško zaposlivih lica, neophodna sredstva bi mogla biti i posebna stvaka u okviru lokalnog ili nacionalnog budžeta.

Pozitivni uticaji na zdravlje, blagostanje stanovništa ali i životnu sredinu su očigledni, dok bi se Komunalno preduzeće rasteretilo dodatnog transporta otpada.

Prethodno bi,  uzevši u obzir proglašenje doline rijeke Zete Parkom prirode, definitivno predstavljalo jedan od modela održivog upravljanja i unapređenja Parka ali i mjesnih zajednica Danilovgrada.


Autor članka je osnivač portala Volim Danilovgrad, Milan Mijajlović

Socijalna preduzeća ili kako riješiti probleme u zajednici