Stav, Miljan Stanišić: „Montenegrinski falsifikati o Podgoričkoj skupštini i tzv. Božićnoj pobuni“

Piše: Miljan Stanišić

Svjedoci smo, naročito u poslednje vrijeme, najogavnijih falsifikata u vezi „nelegitimnosti“ Podgoričke skupštine 1918. godine, a o veličanju tzv. „Božićne“ pobune 1919., koji su učestali (od predsjednika DPS i njegove dvorske klike, preko dvorskih nazovi istoričara i sl.), naročito od hajdučije prilikom nametanja (bez)zakona o tzv. slobodi vjeroispovijesti, a u stvari o otimanju imovine SPC, potom njenog pretvaranja u satanističke, blasfemičke potrebe mamonskih DPS hedonista, a čiji je cilj da gebelsovskim lažima i falsifikatima opravdaju te svoje skaredne, bestidne naume, kojima ruše temelje Crne Gore. Međutim, te sulude namjere prozreo je najveći dio naroda (sem ucijenjenih „plahih i nejakih“) i oni su dio ovih veličanstvenih litija kojima se brani pravo na Vjeru, postojanje i ljudsko dostojanstvo.

O legitimnosti i legalnosti „Velike narodne skupštine srpskog naroda Crne Gore“, poznatoj kao Podgorička skupština, kao i o njenom značaju pisali su brojni istaknuti istoričari, pravnici publicisti. Navešćemo samo neke naučnike iz Crne Gore koji su koristeći izvornu građu, ostavili nam vrijedno svjedočanstvo o ovoj temi, kao što su: Jovan Ćetković „Ujedinjenje Crne Gore i Srbije“; akademik Dimitrije Dimo Vujović „Ujedinjenje Crne Gore i Srbije“ i „Podgorička skupštine 1918“; dr Novica Rakočević „Politički odnosi Crne Gore i Srbije 1903-1918“; akademik Jovan Bojović „Podgorička skupštine 1918“ i drugi istaknuti naučni stvaraoci koji su pisali o ovoj temi. Nakon Drugog svjetskog rata ovom temom se najviše bavio akademik Dimitrije Dimo Vujović, istražujući izvornu građu koju je pretočio u pomenute knjige. Akademik Vujović zaključuje da način sazivanja i organizovanja izbora, višednevno zasijedanje i odluke Velike narodne skupštine srpskog naroda Crne Gore (24-29. novembra 1918. godine) ne mogu biti sporni. On navodi da se izbor delegata za Skupštinu birao javno, jer se tek bilo izašlo iz rata, pa nijesu postojali ni iole uslovi za evidenciju birača i izradu biračkih spiskova. Na narodnim zborovima, koji su održani širom Crne Gore, izabrano je 168 delegata (na Skupštini je prisustvovalo 160 delegata, različitih konfesija, iz čitave Crne Gore, od kojih je bilo 56 sa fakultetskim diplomama, 25 narodnih glavara, učitelji, sveštenici i dr.), među kojima je bilo i pristalica kralja Nikole i koji su glasali za ujedinjenje. Akademik Miomir Dašić ističe da je i Narodna skupština iz saziva 1914. godine birana, takođe, javnim glasanjem, a da je Podgorička skupština 1918. godine bila triput brojnija, kao i to da prema strukturi poslanika iz saziva 1914. godine, većina njih bi glasala za ujedinjenje Crne Gore i Srbije, što su učinili i ondašnji poslanici koji su prisustvovali i odlučivali na Podgoričkoj skupštini. Kralj Nikola proglasom od 20. oktobra 1918. godine obznanjuje da se zalaže za jugoslovensku federaciju.

Pitanje legitimiteta Podgoričke skupštine u poslednje vrijeme se zloupotrebljava u skaredne politikanske svrhe da je tadašnje ujedinjenje Crne Gore i Srbije izdejstvovano „pod prijetnjom srpskih bajoneta“ (čime žele da opravdaju aktuelno podržavljenje svetinja), što opovrgava i „Izvještaj međunarodne komisije o odlukama Podgoričke skupštine i pobunjenicima“ (Internacionalna komisija, predsjednik Franše D’Epare), od 8. februara 1919. godine (koja je bila zadužena za ove izbore), u kojemu se, pored ostalog, navodi: „1. Da su trupe u Crnoj Gori jugoslovenske, a ne srpske; da njihov broj u Crnoj Gori ne prelazi 500 i da se one nijesu miješale u izbore; 2. Da su izbori bili slobodni, jer 500 vojnika jugoslovenskih nije moglo svoju volju naturiti desetinama hiljada naoružanih Crnogoraca; 3. Da su izbori izvršeni slobodnije od onih koji su se praktikovali za vrijeme bivšeg kralja Nikole; 4. Da su svi Crnogorci za jedinstvo sa Srbijom i ne žele povrtak raskralja Nikole, kojega drže za izdajnika zemlje; 5. Da je pobuna prouzrokovana od nekoliko agenata bivšeg kralja, a koji su potpomognuti agentima italijanskim…“ Akademik Vlado Strugar i dr. ističu da su samo u Crnoj Gori i Vojvodini poslanici koji su odlučivali o ujedinjenju 1918. godine birani na tada najdemokratskiji način, na javnim, opštim i masovnim zborovima, narodnim skupštinama, tj. posredno čitav narod, dok npr. u jugoslovenskim oblastima (Hrvatskoj i Sloveniji), koji su dotad bili dio Austrougarske, o ujedinjenju je odlučivalo samo vođstvo političkih stranaka, a tako je tada o sličnim pitanjima odlučivano i u drugim evropskim zemljama, tako da se može zaključiti da je način odlučivanja i sl. na Podgoričkoj skupštini bio u tom vremenu najdemokratskiji u Evropi.

Akademik Vlado Strugar iznosi podatak da su sjeverni krajevi Crne Gore poslije oslobođenja od Turaka u Prvom balkanskom ratu „tražili da ih Srbija prisajedini“. Dalje navodi dokumente kako su se Boka Kotorska i sav predio do Sutomora: „Na javnom skupu svojih uglednih ličnosti izasnili (9. novembra 1918. godine) za ujedinjenje sa Srbijom“, kao i to da „Narodno vijeće u Kotoru, naročitom izjavom (27. novembra 1918. godine), priznaje kralja Petra Karađorđevića za svoga vladara“.

Italijanska vlada, iz ličnih interesa, pomaže okupljanje odbjeglih pristalica na čelu sa kraljem Nikolom u Gaeti, gdje je stvorena njihova vojna baza, odakle je planirana i realizovana pobuna u Crnoj Gori (tzv. Božićna pobuna ili Cetinjski ustanak i sl., koji je bio, uglavnom, lokalnog karaktera, tj. u nekolika sreza, sa većim ili manjim intenzitetom), gdje će mnogo ljudi stradati i time je posijano opako sjeme razdora. U „montenegrinskim“ falsifikatima iznose se paušalne ocjene o „hiljadama ubijenih rodoljuba“ u tzv. Božićnoj pobuni (koja se jedino može tretirati kao odmetništvo sa izraženim elementima terorizma, od koga su mnogi stradali), a više istaknutih istoričara navode podatak da je tada stradalo „55 žandara i pobunjenika“ (među kojima i moj rođak Krsto popa Nova Stanišić, poslanik Podgoričke skupštine, koji je ubijen od odmetnika u Gornjem Polju, kod Nikšića, mučki s leđa). Ovu oružanu pobunu mnogi istaknuti istoričari smatraju terorističkom, jer je nasilnim sredstvima težila da sruši ustavni poredak međunarodno priznate države, iako je ona imala marginalni uticaj i značaj (najveći je imala na Cetinju, i još u nekolika sreza, ali mnogo manjeg intenziteta). Pored nepočinstava odmetnika, nesporno je da je bilo primjera da se tadašnja vlast brutalno svetila i prema porodicama odmetnika. Ovu oružanu pobunu osmislila je sa kraljem Nikolom italijanska vlada, organizaciono i materijalno je pomažući, zašto je imala lične interese, a oni se odnose na njihovu aspiraciju na Crnogorsko primorje.

Kralj Nikola se u svojoj višedecenijskoj vladavini, naročito pri njenom kraju, nosio maksimom Luja IX „Država, to sam ja“. On nije mario ni što su velike sile pobjednice na međunarodnoj konferenciji mira u Parizu Crnu Goru tretirale kao poraženu stranu, a predloge koje im je uputio nijesu ni uzeli u razmatranje. Treba uzeti u obzir da je crnogorska vojska olako prepustila Lovćen austrougarskom okupatoru, nakon čega je ubrzo i kralj Nikola napustio Crnu Goru. Navodi se da je najmlađi sin kralja Nikole, princ Petar, komandant Lovćenskog sektora, otvoreno šurovao sa austrougarskim diplomatom Hupkom u Boki, a da je prestolonaslednik Danilo skoro čitav rat proveo u Njemačkoj, tada neprijateljskoj zemlji.

Vrhunac bestidnosti djelovanja tzv. komita i Crnogorske emigrantske vlade iz Gajete je njihovo paradiranje i davanje podrške Musoliniju u maršu na Rim oktobra, 1922. godine (potom u Veneciji i dr.) pri čemu su nosili transparent „Crnogorski fašisti“, što su objavili i italijanski arhivski izvori. Kao Bjelopavlić i Danilovgrađanin pitam u prvom redu čelnike moje opštine da li se to oni solidarišu sa fašizmom, jer i oni i njihovi aktivisti paradiraju u našem gradu sa ikonografijom „gajetlija“, a time se solidarišu sa onima koji su izazvali oružanu pobunu u dijelu Crne Gore, izazivajući bratoubilaštvo i omraze, koje nas i do danas prate. Treba istaći i to da su vođe tadašnje oružane pobune u Crnoj Gori, kasnije amnestirani i dobili sva prava, kao Krsto Popović, Radojica Nikčević i dr. Gorka je činjenica da je i nakon jednog vijeka tadašnja vlast bila i demokratskoja, humanija, solidarnija, uređenija nego ova današnja u Crnoj Gori, koja opstaje na monopolima, diobama, omrazama, totalitarizmu, a vrhunac njene bestidnosti je atak na Srpsku pravoslavnu crkvu, koju nastoje da podvedu pod njeno „tranziciono“okrilje, pa kada su uzeli, bolje rečeno oteli, sve zemaljske vrijednosti za sebe, hoće da uzmu i ono što je vječno i nebesko. NE DAMO SVETINjE!