Niže cijene komunalnih usluga za firme koje recikliraju: Model koji bi mogao zaživjeti i u Danilovgradu

Nakon što je Odbor direktora DOO „Komunalno Danilovgrad“ predložio novi cjenovnik komunalnih usluga, a Skupština opštine Danilovgrad ga potvrdila, a kojim su cijene za privredu značajno povećane, postoji regionalna i evropska praksa čije bi razmatranje omogućilo uvođenje subvencija i olakšica za one privredne subjekte koji na održiv način upravljaju otpadom — recikliranjem, kompostiranjem i smanjenjem količine otpada koji završava na deponiji.

Takav sistem, koji se već primjenjuje u brojnim evropskim gradovima, omogućava da oni koji doprinose zaštiti životne sredine plaćaju manje, dok se troškovi povećavaju onima koji ne poštuju principe održivog razvoja.

Evropski model – manje otpada, manji račun

U razvijenim evropskim gradovima već godinama funkcioniše princip „Pay as you throw“ – „plati koliko baciš“, po kojem se cijena odvoza otpada obračunava prema stvarnoj količini miješanog otpada.

Tako, na primjer, u Njemačkoj i Austriji firme koje razdvajaju otpad i redovno predaju reciklažni materijal imaju niže račune za komunalne usluge, dok u Sloveniji, u okviru sistema koji koristi Ljubljana – jednom od najuspješnijih evropskih primjera – poslovni subjekti koji kompostiraju ili sarađuju sa reciklažnim centrima plaćaju do 40% niže takse.

Sličan sistem postoji i u Španiji, gdje grad San Sebastian stimuliše preduzeća da smanjuju količinu otpada davanjem popusta onima koji dostave dokaz o godišnjem recikliranju.

Primjeri dobre prakse u regionu

U regionu, najnapredniji sistem razvila je Ljubljana, koja je 2016. godine proglašena za „zelenu prijestonicu Evrope“. Grad nudi subvencije i tehničku podršku kompanijama koje primjenjuju principe kružne ekonomije – posebno onima koje recikliraju ambalažu i biorazgradivi otpad.

S druge strane, pojedine lokalne samouprave u Hrvatskoj (poput Čakovca i Krka) već primjenjuju podsticajne tarife za domaćinstva i privredu koja redovno razdvajaju otpad. Oni koji ne razvrstavaju – plaćaju više.

Moguće rješenje za Danilovgrad

Sličan model trebalo uvesti i u Danilovgradu, kako bi se ublažio efekat nedavno povećanih cijena za privredu i podstaklo odgovorno ponašanje.

Moguće mjere uključuju popuste od 30 do 50% na komunalne naknade za firme koje imaju dokaz o reciklaži, kompostiranju ili smanjenju količine otpada. Uvođenje tarifa po količini gdje bi se naplata vršila prema stvarnoj zapremini otpada, a ne kvadraturi objekta, nagradne koeficijente u okviru cjenovnika Komunalnog preduzeća, koji bi stimulisali odgovorne kompanije, uspostavljanje sertifikata “Zeleni biznis Danilovgrad”, kojim bi se formalno priznala preduzeća koja posluju po održivim standardima, javne evidencije i transparentnost o količinama otpada koje pojedini sektori proizvode i recikliraju.

Primjenom takvih mjera, lokalna samouprava bi mogla smanjiti pritisak na deponije, produžiti vijek postojećeg sistema odvoza i istovremeno smanjiti nezadovoljstvo privrede zbog većih komunalnih računa.

Ušteda kroz odgovornost

Uvođenje ovakvog sistema ne bi bilo samo ekološka, već i ekonomska reforma. Privreda bi bila motivisana da razvrstava otpad i smanjuje količine koje završavaju na deponiji, dok bi „Komunalno“ dobilo realniji i pravedniji model naplate.

Uz minimalna ulaganja, Danilovgrad bi se mogao svrstati među prve opštine u Crnoj Gori koje nagrađuju odgovorno ponašanje prema otpadu. Time bi se, umjesto prostog povećanja cijena, uspostavio sistem koji stimuliše održivost, a ne kažnjava produktivnost.