Kamen je život u Podglavicama (I Dio)

Koncesije za ležište arhitektonsko-građevinskog i tehničko-građevinarskog kamena Maljat dodijeljene su za više danilovgradskih firmi a radovi na iskopima i pratećim pogonima su gotovo bez prekida poslednjih 70 godina. 

Prostor, na kom se nalaze ležišta kamena, pripada Parku prirode dolina rijeke Zete i to u trećoj zoni dok je u okolini nalazišta preko 200 domaćinstava. Buka, kamena prašina, potresi izazvani detonacijama su svakodnevnica za mještane ovog kraja danilovgradske opštine.

Slavko Raspopović, član NVO „Podglavice“, za naš portal je izjavio da je život nepodnošljiv kako od buke tako i od zagađenja vazduha.

Kao mještanin i član NVO „Podglavice“ društveno sam angažovan, pokušavam unaprijediti stanje i život zajednice. Organizacija, čiji sam član, je kreirala dokumentarni film koji najbolje oslikava muku mještana ovog kraja.

Film „Mljevenje istorije“ je nagrađivan na festivalima a njegov uticaj se tada prelio i na firmu koja je  izvor naših problem. Nakon dokumentarnog filma, firma „Mondal Industrija“ se disciplinovala gotovo cijelih godinu dana, ali eto, kako veliki kapital samo umije, nastavila je da melje naše živote, naveo je za portal VD Slavko Raspopović.

Kamen, Foto: Savo Prelević, Vijesti

Mondal industrija 2018. godine na udaru inspekcija

Fir­ma „Mon­dal in­du­stri­ja” iz Da­ni­lov­gra­da sagradila je prije nekoliko godina ha­lu za pro­iz­vod­nju i skla­di­šte­nje be­ton­skih ele­me­na­ta i galanterije, bez gra­đe­vin­ske do­zvo­le, kon­sta­to­va­li su tada in­spek­to­ri gra­đe­vin­sko-ur­ba­ni­stič­ke in­spek­ci­je. Iz Mi­ni­star­stva odr­ži­vog raz­vo­ja i tu­ri­zma ka­za­li su tada za „Dan” da je obje­kat sa­gra­đen pri­je stu­pa­nja na sna­gu Za­ko­na o pla­ni­ra­nju pro­sto­ra i iz­grad­nji obje­ka­ta, te da zbog to­ga ne mo­gu da do­ne­su rje­še­nje o nje­go­vom ukla­nja­nju.

Pod­sje­ti­mo, pret­hod­no tome je Eko­lo­ška in­spek­ci­ja za­bra­ni­la iz­grad­nju po­go­na za pro­iz­vod­nju be­ton­skih ga­lan­te­ri­ja ovoj fir­mi jer tada ni­je spro­ve­la po­stu­pak pro­cje­ne uti­ca­ja na ži­vot­nu sre­di­nu.

Borba koja traje

Tri­de­se­tak mje­šta­na Pod­gla­vi­ce 2016. godine blo­ki­ra­lo je put pre­ma rud­ni­ci­ma ka­me­na Vi­so­či­ca i Ma­ljat. Oni su pro­test upo­zo­re­nja or­ga­ni­zo­va­li ka­ko bi skre­nu­li pa­žnju kon­ce­si­o­na­ri­ma ka­me­na („Vi­so“, „Ši­ško­vić“ i „Mer­mer“) da pre­sta­nu sa za­ga­đi­va­njem oko­li­ne.

Od ja­kih de­to­na­ci­ja, ali i ot­pad­nih vo­da i ve­li­ke pra­ši­ne u Pod­gla­vi­ca­ma se ne mo­že ži­vje­ti.

Kao i 2016. godinae tako i danas ži­te­lji tra­že da se strikt­no po­štu­ju za­ko­ni o eko­lo­gi­ji i ru­dar­stvu i tra­že da se for­mi­ra struč­na ko­mi­si­ja ko­ja bi is­pi­ta­la za­ga­đe­nje u se­lu zbog eks­plo­a­ta­ci­je ka­me­na. Z

Zbog rud­ni­ka ošte­će­ni su lo­kal­ni pu­te­vi, ali su za­ga­đe­ne i pod­zem­ne vo­de. U ovom kra­ju ra­ni­je je bi­lo pu­no bu­na­ra, ali da­nas se ne ko­ri­ste, jer je vo­da za­ga­đe­na.

Zaštita Parka prirode – Studija o zaštiti

Generаlni koncept zаštite, rаzvojа i uprаvljаnjа prirodnog dobrа zаsnivа se nа stepenu očuvаnosti osnovnih prirodnih vrijednosti, prisustvu i intenzitetu ugrožаvаjućih fаktorа i potrebi revitаlizаcije stаništа, odnosno ponovnog uspostаvljаnjа prirodnog ekosistemа. Zаštitа prirodnih vrijednosti zаhtijevа sprovođenje mjerа zаštite nа očuvаnju populаcijа vrstа i unаprjeđenju stаništа.

Zone zaštite Park prirode rijeka Zeta

Vjerujte, Park prirode rijeka Zeta je samo deklarativno i populističko rješenje. To je ono što mi uviđamo svakodnevno. U III smo zoni Parka i niko ne obilazi i provjerava rad firmi i njihov uticaj na zdravlje ljudi i životnu sredinu, uz buku pikamera naveo nam je Slavko Raspopović.

Mi ćemo nastaviti da se borimo i upućujemo na propuste jer je život nepodnošljiv. Put smo radili od samodoprinosa, a vještački potresi od rada mašina i detonacija ga degradiraju. Niko to neće sanirati. Nemamo apsolutno nikakve koristi od rada ovih preduzeća, kategoričan je Raspopović.

U skladu sa Nacionalnom strategijom održivog razvoja, ističe se potreba izrade posebnih programa (planova, strategije i sl.) integralnog održivog razvoja i zaštite životne sredine.

U skladu sa principima Nacionalne strategije održivog razvoja, definiše se da održivi razvoj (kako u Crnoj Gori, tako i globalno), između ostalog, podrazumijeva:

• pažljivo upravljanje i očuvanje (u najvećoj mogućoj mjeri) neobnovljivih resursa;
• racionalna/održiva upotreba energije i prirodnih resursa (vode, zemljišta, šuma, itd.);
• minimiziranje otpada, efikasno sprečavanje i kontrola zagadenja i minimiziranje ekoloških rizika;
• podrška naučnim i obrazovnim aktivnostima koje će doprinijeti dugoročnoj dobrobiti lokalnog stanovništva i razvoju javne podrške zaštiti takvih područja i- doprinos dobrobiti lokalne zajednice kroz obezbjeđenje prirodnih proizvoda (šumski i ribolovni proizvodi) i usluga (kao što je čista voda ili prihod iz održivih oblika turizma);
• podrška načinu života i ekonomiji koja je u skladu sa prirodom i zaštita društvenog i kulturnog miljea zajednice;

Lokalni akcioni plan za Biodiverzitet opštine Danilovgrad, identifikovao je zainteresovane strane za stanje biodiverziteta i njegovo potencijalno unapređenje. Istovremeno su identifikovani i zagađivači životne sredine, čiji rad utiče na kompletan biljni i životinjski svijet a otud, direktno, i na čovjeka. Građani su u okviru istraživanja, pri izradi LAP-a, prepoznali  probleme sa kojima se susreće ž.s. i zajednice. Od ponuđenih pet, građani su rangirali zainteresovane strane koje imaju negativni uticaj na biodiverzitet na sljedeći način:

1. farma koka u Martinićima
2. farma svinja u Spužu
3. preduzeća za preradu kamena
4. domaćinstva koja nisu priključena na kanalizacionu mrežu
5. poljoprivredne proizvođači.

Dok su upravo zagađivači, preduzeća za preradu kamena, u matrici procjene uključenosti zainteresovanih strana prepoznati kao oni koji pružaju najveći otpor promjeni, što se veoma lako može utvrditi i ponašanjem na terenu.

Mještani zahtjevaju isključivo poštovanje zakona i propisa koji bi im omogućili normalan život.

Pitanja o problemima mještana, koji gravitaju nalazištima i iskopima kamena, smo dostavili lokalnoj kancelariji za zaštitu životne sredine i Mondal industriji a odgovore ćemo objaviti nakon što iste i dobijemo.