Nedostatak konsultacija sa mjesnim zajednicama u procesu planiranja Budžeta Opštine Danilovgrad

Uključivanje javnosti u procese donošenja odluka na lokalnom nivou predstavljaju kamen temeljac demokratskog društva. Dok je trenutna javna rasprava o Nacrtu bužeta opštine Danilovgrad pozitivan korak, a ujedno i zakonska obaveza, važno je naglasiti potrebu za širom i dugotrajnom inkluzivnošću tokom ovakvih procesa. Ovo je posebno važno jer se radi o dokumentu u odnosu na koji će se bazirati rad Opštine Danilovgrad u 2024. godini.

Inkluzivnost u procesima donošenja odluka osigurava da različite perspektive, potrebe i interesi građana budu zastupljeni. Kroz saradnju s različitim društvenim grupama, poput mjesnih zajednica, lokalna vlast stvara bužet koji odražava stvarne potrebe zajednice. Inkluzivni pristup takođe jača povjerenje građana u lokalnu administraciju, što je ključ za održavanje demokratskog legitimiteta.

Direktno uključivanje mjesnih zajednica i njenih predstavnika nije sprovedeno u ovoj godini, a moglo je predstavljati dobru praksu pri planiranju važnog dokumenta kao što je godišnji budžet Opštine.

Vuk Iković, Preokret

Za odbornika Preokreta Vuka Ikovića, uključivanje mjesnih zajednica u planiranje budžeta je pokazatelj da vlast osluškuje potrebe građana. Kako to nije urađeno predstavnici mjesnih zajednica će morati da se potrude da tokom javne rasprave traže ono što im pripada, istakao je Iković.

Iković vjeruje da će predstavnici mjesnih zajednica shodno svojim problemima i potrebama učestvovati u procesu kreiranja budžeta, a da će Opština imati znanja i razumijevanja da prihvati njihove osnovane zahtjeve.

Veselin Savić, odbornik Pokreta Evropa sad takođe smatra da je uključivanje predstavnika MZ u planiranje budžeta dobro i poželjno. Savić je ukazao na nekoliko mogućih načina uključivanja mjesnih zajedica, „da li kroz tribine koje bi organizovali po MZ, na kojima bi od mještana dobili „listu želja“ pa bi je prilagodili mogućem ili uključivanje uticajnih ljudi iz MZ organizacijom „okruglih stolova“, uz obaveznu neformalnu edukaciju o budžetu, kako bi i oni sami mogli kvalitetnije filtrirati ideje i želje. „

Veselin Savić, Evropa sad

Ipak Savić ističe da MZ ne mogu uticati na budžet. To je sigurno, tako da one mogu opet iznijeti svojee planove, a opština ih razmatra u skladu sa budžetom za kapitalne investicije.

Savić naglašava da imamo 15 mjesnih zajednica i da nije siguran kako bi izgledalo tako nešto konceptualno da svaka mjesna zajednica određuje, kako kaže, svoje neke prohtjeve.

„Kod svake MZ moramo uzeti u obzir njenu veličinu, i broj stanovnika, kao i primarne prioritete po koima treba postupati. Takođe je i bitan značaj određene mjesne zajednice,“ istakao je Savić.

Potrebno dugotrajno učešće javnosti

Jednokratna javna rasprava može biti korisna i zakonski obavezna, ali dugotrajno uključivanje javnosti pruža kontinuiranu priliku za dijalog i saradnju. Redovna komunikacija sa građanima, uključujući predstavnike mjesnih zajednica, omogućava lokalnoj vlasti da prilagodi strategije i budžet u skladu sa promjenama i novim potrebama koje se javljaju tokom vremena. Na koji način se bez dugotrajnog učešća javnosti mogu riješiti problemi mjesnih zajednica bilo oni infrastrukturni, zdravstveni, socijalni i svi drugi ostaje pitanje za period pred nama.

Za odbornika Vuka Ikovića lokalni budžet, bez uključivanja mjesnih zajednica,  može biti dobar jedino ako  ako funkcioneri Opštine dobro poznaju stvarno stanje na lokalnom nivou. Prema Ikoviću ovo jeste optimističan scenario koji nije lako promijeniti zato su mjesne zajednice trebale biti konsultovane u fazi izrade nacrta budžeta. Kako nije bilo tako, ostaje samo da se nadamo da će se mjesne zajednice uključiti tokom javne rasprave, a funkcioneri usvojiti njihove prijedloge.

Za Savića bi bilo idealno da u svakoj MZ imamo mjesne odbore, da kroz njih dobijamo potrebe informacije zajednice i filtriramo sve prioritete lakše i efikasnije.

„Takav koncept je zapravo krenuo i zaživio na opšte dobro svih nas koji živimo u opštini Danilovgrad. Nastojao bih riješavati prvo infrastrukturne probleme, a socialne probleme bi valjalo riješavati kroz poticaje poljoprivredne proizvodnje, organizaciju i garantovane otkupe proizvedenih proizvoda uz obavezno smanjenje uticaja uvoznog lobija sa državnog nivoa. Razmišljao bih o mogućnosti pisanja projekata od strane ljudi koji nisu iz opštine, ali i kad već imamo i tu mogućnost da oformimo naše timove koji bi lokalnom stanovništvu davali podršku u pisanju projekata, uz obavezno praćenje i pravovremenu distribuciju informacija o aktuelnim posticajima, kao i edukaciju o načinu ostvarivanja iste. MZ treba da pripremi planove, što je moguće u detaljnijem obliku, tipa idejnog projekta ili predračun radova da bi znali koliko nesto košta i da li se i na koji način mogu obezbijediti sredstva ,opštinska, donatorska, samodoprinosa.“, naveo je Savić.

Uključenje javnosti zahtjeva posebna sredstva, kampanje, obuke. Prije svega političku volju

Edukacija i informisanje

Ključno je edukovati građane o procesima donošenja odluka i budžetiranja kako bi aktivno učestvovali u tim procesima. Dugotrajno učešće podrazumijeva ne samo davanje mišljenja već i stvaranje obrazovnih inicijativa koje pomažu građanima da bolje razumiju lokalne politike i budžetske procese. Ovo bi vodilo ka jačim lokalnim zajednicama, procesu decentralizacije ali i ravnomjernog razvoja Opštine u odnosu na specifične potrebe i resurse kojim raspolažu.

Koliko su važni inkluzivni procesi pri donošenju Odluka potvrđuju nam i naši sagovornici, odbornici Pokreta Evropa sad Veselin Savić i Preokreta Vuk Iković.

Važni su inkluzivni procesi u smislu izražavanja potreba građana ističe Savić ukazujući na činjenicu da Opština u prvom treba biti servis građana, ali i da građani moraju dati svoj doprinos, kroz plaćanje poreza, računa za komunalne, vodovodne usluge. To je jedna sinergija Opstine kao administracije i građana koji moraju voditi brigu o svom okruženju i dati doprinos koliko ko može, pomoći komunalnim službama sa savjesnim odlaganjem otpada, racionalnom korišćenju vode i drugih resursa. Ne možemo očekivati od opštine da uradi sve, ističe Savić.

Centralizacija je u nekom smislu upravljanja razumna ali svakako da bi se valjalo ići ka nekoj vrsti decentralizacije i većoj samoinicijativi koju treba da preuzmu mjesne zajednice, čime bi same sebe unapređivale. Ništa nije nemoguće ako riješimo da se kao mentalitet mijenjamo na bolje. Politička volja za dobrobit je pristuna, a sposobnosti administracije bi se poboljšale još više.

Iković ističe da ovi procesi zavise najviše od nas samih jer ukoliko ne težimo ono što nam pripada dobićemo onoliko koliko nam daju. Zato je neophodno naše učešće u procesima donošenja odluka da bi iste bile za dobrobit svih građana.

Transparentnost i odgovornost

Dugotrajno uključivanje javnosti doprinosi većoj transparentnosti u radu lokalne administracije. Kroz redovne konsultacije, vlasti stvaraju otvoreniju komunikaciju s građanima i omogućavaju im da bolje razumiju Odluke koje se donose. To takođe postavlja temelje za odgovornost lokalnih vlasti prema svojim građanima. Iako ovo nažalost nije slučaj i za sada ne postoje inicijative koje upućuju na organizovanije, jasnije i šire uključivanje javnosti ostaje da vidimo da li će Opština Danilovgrad i nadležni Sekretarijati u narednom periodu raditi na inkluzivnijem pristupu kreiranja lokalnih politika.

Na kraju, inkluzivnost i dugotrajno učešće javnosti u lokalnim odlukama nisu samo poželjni već i ključni za jačanje demokratskih vrijednosti u zajednici. Pozivamo opštinske vlasti da prepoznaju važnost ove prakse i nastave s naporima kako bi osigurale široku participaciju građana u procesima donošenja odluka koje utiču na njihovu svakodnevicu ali i da dostave odgovore na pitanja koja su dostavljena i Opštini Danilovgrad ali i Skupštini Opštine Danilovgrad.