SAOPŠTENjE ZA JAVNOST KAO REAKCIJA NA TEKST:“BURNE REAKCIJE BJELOPAVLIĆA“ OBJAVLjEN U DNEVNIM NOVINAMA POBJEDA OD 5. MARTA 2020.

Poslije sastanka članova Crkvenoopštinskih odbora Danilovgrada i Spuža, ovdašnjih paroha, sestrinstva manastira Ždrebaonik, članova Udruženja Bijeli Pavle, kao i članova seoskih crkvenih odbora na teritoriji Opštine Danilovgrad, održanog 5. marta u manastiru Ždrebaonik, donosi se sljedeće saopštenje:

Sa žaljenjem konstatujemo da je u saopštenju ”Burne reakcije Bjelopavlića” iznešeno više insinuacija kao i netačnih i proizvoljnih konstatacija koje se tiču imovine Mitropolije Crnogorsko-primorske. Dok predstavnici Vlade Crne Gore, poslije dugo vremena i ignorisanja višemjesečnih Litija, formiraju ekspertski tim za razgovore sa Crkvom o spornom zakonu, njihovi lokalni aktivisti, uz podršku opštinske vlasti u Danilovgradu, rade na primjeni zakona na terenu. Tako oni, prije svih drugih opština, pokreću inicijativu pred Upravom za nekretnine i predsjednicom Opštine Danilovgrad Zoricom Kovačević, da „urgentno vrate“ crkvenu imovinu državi Crnoj Gori. Podstaknuti ovakvom, moramo nažalost reći, zlonamjernom kampanjom protiv Pravoslavne Crkve u Opštini Danilovgrad, donosimo sljedeće zaključke:

1. Predstavnici mjesnih zajednica nemaju ni kompetencije ni ingerencije da se bave crkvenom imovinom i njenim ustrojstvom. Posebno je neukusna količina patetike iskazana u tekstu kao „iznenađenje“ i „uznemirenost“ od saznanja da su, na osnovu uvida u katastarski upis koji prenosi Pobjeda, groblja kao i ostala crkvena imovina vlasništvo Mitropolije crnogorsko-primorske. Naročito nas čudi zatečenost kreatora ovog saopštenja da su tek sada otkrili ono što je svima, pa i njima samima, odavno poznato; šta je crkvena imovina i kome ona pripada, što su i sve državne vlasti dosad znale i poštovale. Pravilnik iz 1992. koji je navodno ”krivac” za upis Mitropolije na crkvenu imovinu (dakle, crkvenu, a ne državnu) je samo nastavak procesa koji traje od srednjovjekovnih povelja, preko novovjekovnih crnogorskih vladara, pa i uputstava i pravilnika (od kojih je možda i ovaj iz 1992. godine, ali i onaj iz 1987. godine) poslijeratnih vlasti, koje su sve bez izuzetka priznavale Crkvi svojinu, kako na bogomoljama, tako i na svemu onome što je stekla zadužbinarstvom, poklonom ili kupovinom.

2. Pošto je posebna pažnja i „burna reakcija“ usmjerena na manastir Ždrebaonik, želimo da podsjetimo ono što je, takođe, opšte poznato, a to je: da je manastir Ždrebaonik sagrađen oko 1255. godine, prije dolaska Bijeloga Pavla, koji dolazi u ove krajeve oko 1340. godine iz mjesta Hvosno u Metohiji. Iako, uzgred da pomenemo, pomenuti kreatori ove provokacije nisu izvorni Bjelopavlići. Lako je zaključiti da su Bjelopavlići, koji su dosta kasnije (u 17. vijeku) naselili Goricu, dobili od crkve blagoslov i parcelu ispred manastira da se na njoj sahranjuju. Ovo nije bio izuzetak, već je važilo i za ostala groblja koja su se formirala oko seoskih crkava, jer je bilo nezamislivo za naše pretke, koji su svi bili kršteni, da ne budu sahranjeni pored svoje svetinje. Tek u novijoj istoriji nastaju gradska groblja na državnom zemljištu.

3. Crkva, iako je vlasnik parcela na kojima se grade porodične grobnice, nije vlasnik samih grobnica, nego su grobnice vlasništvo mještana i dužni su da ih održavaju, kao i samu parcelu, i to sve u saradnji sa mjesnim parohom ili manastirskom upravom. Pošto brigu o groblju uglavnom vode crkveni ili mjesni odbori, oni raspolažu i sa finansijama koje se dobijaju za grobna mjesta i za održavanje groblja. Moramo upozoriti na brojne zloupotrebe mjesnih odbora i pojedinaca po ovom pitanju. Kao primjer mogu poslužiti zloupotrebe gradnje grobnica od strane privatnog lica u Novom Selu, gdje se vrši izgradnja i prodaja grobnica, pri čemu je korištena električna instalacija crkve, putem nelegalnog priključka, na šta smo ranije upozoravali. Kao loš primjer može poslužiti i mjesno groblje u Gorici, gdje je zemlja manastira Ždrebaonik bila zatrpana smećem sa tog groblja, kao i ostacima sanduka, pa čak i kostima preminulih, što dovoljno govori o brizi mjesnog odbora za groblje, za svetinju manastira i posebno za pretke u koje se kunu. Parohije i manastiri vrlo malo ili nimalo imaju uvida i učešća u ovim aktivnostima, naročito koje sprovode mjesni odbori. Tako, da je netačna i zlonamjerna primjedba da Crkva nekome bilo šta oduzima, već da se ovdje radi upravo suprotno; da je jasna namjera ”čuvara grumena crnogorske zemlje” da sprovedu i primjene tzv. Zakon o vjerskim slobodama, i da sprovedu otimačinu imovine od onih kojima vjekovima pripada.

4. Pored velikog obnovljenog kompleksa manastira Ždrebaonik, velikim trudom i požrtvovanjem naših monahinja na čelu sa igumanijom Justinom, što bi trebalo svakom razumnom i dobronamjernom čovjeku da bude na radost i ponos, naši ”čuvari” koji su na ovu svoju svetinju bili potpuno zaboravili, sada ističu javni toalet kao svoju glavnu brigu, iznoseći neistinu da se na tom mjestu planirala mjesna kapela. Istina je da su čelnici mjesnog odbora kapelu planirali na starom groblju; tako što bi bagerom zaravnili i preorali stare grobove i tu sagradili kapelu. Zahvaljujući intervenciji sestrinstva manastira, ovaj naopaki naum nije ostvaren.

5. Na imovini manastira je šezdesetih godina prošloga vijeka, izgrađen sportski teren na kome se održavaju Bjelopavlićke sportske igre i slične manifestacije. Do Drugog svjetskog rata na ovom prostoru održavan je veliki Gospođinski sabor, koji je važio kao jedan od najvećih i najljepših sabora u tadašnjoj Crnoj Gori, o čemu svjedoči i veliko guvno napravljeno za tu potrebu. I ako se sportske igre održavaju blizu manastira, i u mnogome remete molitveni i tihi manastirski život, monahinje ne samo da se nisu bunile zbog toga, već su se trudile da pomognu oko ovih manifestacija. O tome svjedoče nekoliko plaketa koje su dobile ”za izuzetni doprinos organizaciji Bjelopavlićkih sportskih igara“, koje potpisuje jedan od potpisnika ove inicijative predsjednik Savjeta mjesne zajednice Gorica, g. Miodrag Ćupić, koji sada ima drugačiji stav prema ovoj svetinji. Prilažemo i fotografiju plakete.

6. Grobovi znamenitih bjelopavlićkih junaka Petra Razića i Baja Radovića, koje u tekstu pominje anonimni mještanin, kao ugrožene od drugih grobova, do dolaska monahinja u manastir, bili su potpuno devastirani sa polomljenim nadgrobnim krstovima. Tek po blagoslovu Mitropolita Amfilohija i o trošku manastira su obnovljeni. Pored tih grobova, po blagoslovu Mitropolita, na manastirskoj zemlji, formirano je monaško groblje za junakinje našeg vremena, obnoviteljke ove bjelopavlićke svetinje. Tako da za ovo groblje može i dalje da važi naziv junačko groblje.

Na kraju ostaju nam Litije i molitve Arhanđelu Mihailu, zaštitniku ove velike nemanjićke svetinje i Svetom Arseniju, arhiepiskopu pećkom, neposrednom nasljedniku Svetoga Save, čije mošti počivaju u našoj drevnoj svetinji, da nam svojim molitvama pred prijestolom Božijim, izmole mudrosti, trezvenosti i bratske ljubavi, da u ovom presudnom istorijskom trenutku, koji će stati i na tas pravednoga suda Božijega, ali i na tas istorije, ostanemo zaista dostojni potomci svojih slavnih predaka, na koje se tako često i olako pozivamo, pred koje ćemo svi stati kao pred svoje sudije. Tada će se pokazati da li smo imali vjeru njihovu, i da li smo podražavali život njihov. Oni su veliki po tome što su se, žrtvujući sebe za opšte dobro, uzdigli iznad samoživosti i robovanja idolu svoga samoljublja i obogotvorenja države time sačuvavši obraz Božiji u sebi posluživši istinski i Bogu i rodu i svojoj otadžbini, i tako sebe udostojili da budu upisani zlatnim slovima i u vječnosti i u vremenu. Radi svega navedenog – sve naše Bjelopavliće i one koji žive sa nama pozdravljamo radosno i odlučno ”NE DAMO SVETINjE”!!!