ŠARANOVIĆ: U ORKESTRIRANOM NAPADU NA CRKVE I VJERSKE ZAJEDNICE, NI GROBLJA NIJESU POŠTEĐENA

Čini se da zloupotrebama DPS-a i manipulisanju najintimnijim vjerskim i drugim osjećanjima građana, nema kraja. U orkestriranom napadu na crkve i vjerske zajednice, ni groblja nijesu pošteđena, već se očigledno priča o njima stavlja u manipulativni pogon, a to nas zaista navodi na jedan jedini zaključak, a to je da čelnicima i jurišnicima DPS-a zaista ništa nije sveto. Očigledno u završnoj fazi produkovanja vještačkih razdora, cilj im je i da dijele i podijele grobove po nacionalnim osnovima. U toj manipulativnoj i svađalačkoj akciji, revnosno se ističu čelnici mjesnih zajednica, naročito danilovgradskih, a koje su pretvorene u partijske ćelije DPS-a i ničemu ne služe osim za kampanje te partije.

Pošto hajka sa Miomirom Mugošom i poreskim dugom nije prošla, na red dolaze groblja, koja su za sve ljude u istoriji Crne Gore bila svetinja i mjesta prema kojima se ispoljavao najdublji pijetet. Sama činjenica da su groblja podizana oko crkava i nakon podizanja crkava i manastira, te da su oblikovana prema vjerskim pravilima, govori o religioznosti kao izraženom atributu naših ljudi, i o tome da su sahrane doživljavane kao sakralni, vjerski obredi. Nijesu se crkve pravile oko groblja, nego su groblja formirana oko crkava, i sasvim logično upravo na crkvenom zemljištu, te ta istorijska istina, svugdje i svagda nesporna u Crnoj Gori, ima i odgovarajuće pravne implikacije i svojinski status, koje pojedinci zaslijepljeni Điukanovićem ne vide ili ne žele da vide.

Polazeći od činjenice da je to zemljište crkveno, na tom zemljištu oko samih crkava oduvijek su položaj grobova, blizina grobova samoj crkvi i slični aspekti određivani prema vjerskim i crkvenim pravilima, a ne prema opštinskim propisima ili nalozima komunalnih inspektora. Te su crkve i groblja znatno stariji od Zakona o komunalnim djelatnostima, vjekovima čak. A podsjećanja radi, još je Bogišić u članu 773. Opšteg imovinskog zakonika zapisao: „Zakoni ne dejstvuju natraške.“ To je i sad važeći ustavni princip koji ne dozvoljava da zakoni djeluju unazad i mijenjaju pravne odnose uspostavljene prije njegovog stupanja na snagu.

Da je formiranje groblja oko crkve ili manastira, izraz religioznosti i vjerskih prava, govori i činjenica da su pojedina groblja formirana i izvan i daleko od crkvenih i manastirskih objekata, što takođe treba iskreno poštovati. Samo se manipulisanjem želi pomiješati pitanje održavanja groblja, što i jeste dijelom u nadležnosti lokalnih institucija, a drugo je pitanje vlasništvo nad zemljištem.

Smatramo da je aktuelna parlamentarna većina donošenjem neustavnog Zakona o komunalnim djelatnostima povrijedila vjerska prava svih građana, nezavisno kojoj religiji da oni pripadaju. Tako su i muslimanska groblja, inače davno formirana shodno vjerskim pravilima, proglašena za državnu svojinu i time su komunalni inspektori dobili „zakonski primat“ u odnosu na hodže i imame, baš kao što imaju i u odnosu na pravoslavne svještenike, čime se udara u najosjetljiviji dio ličnih i vjerskih prava.

U ovoj orkestriranoj harangi danilovgradskog DPS-a zaista čudi i zabrinjava negativan odnos prema Mitropoliji koja je i prema članu 129. Ustava za Knjaževinu Crnu Goru vršila upravu istočno-pravoslavne crkve, a što je uključivalo i staranje o svim sakralnim objektima i svetinjama, u koje spadaju i crkve i groblja naših predaka.

Ne možemo se oteti utisku da je ovo „zgražavanje“ upisima u katastru, zaista režirana manipulativna akcija, imajući u vidu da se Mitropolija crnogorsko-primorska želi predstaviti kao neka strana filijala, kao crkva koja, gle čuda, smatra da je zemljište na kojima je izgrađena crkva upravo crkveno zemljište, a pri tom se lokalni DPS osvrće na manastir Ždrebaonik, svetinju i Bjelopavlića i svih Crnogoraca. Upravo je taj manastir, iz 13. vijeka, zadužbina Nemanjića, formiran kao metoh manastira Morača, a obnavljan trudom pobožnih i čestitih Bjelopavlića koji su čuvali i branili ovu svetinju, a njemu su starješine bili i budući Mitropoliti, kao što bješe Ilarion Roganović.

Ono po čemu je ovaj manastir takođe znamenit i prepoznatljiv jeste i činjenica da se u njemu čuvaju mošti Svetog Arsenija Sremca, naslednika Svetog Save na tronu Žičkog arhiepiskopa. Pa nijesu nam valjda mošti tuđeg sveca i poglavar tuđe i okupatorske crkve, vjekovima svetinja. Ne, to su mošti našeg sveca, to je naša crkva, to je naša svetinja. I njoj smo prinosili molitve, čuvali je, ispraćali i dočekivali. Njoj je pristupao svako i niko nije pitan koje je nacije i kako se piše i izjašnjava. Toj su svetinji pristupali s poštovanjem i naša braća čestiti muslimani, što smo svagda poštovali, a i sami smo obilazili i poštovali svetinje islama, kao sakralno, vjersko i kulturno nasljeđe najviše vrijednosti.

Da ovaj svetac, koji donese mir i spokojstvo u bjelopavlićki kraj nakon teških vremena, nije tuđin i drugi po redu poglavar tuđe, a ne naše crkve, govori činjenica da mu je i knjaz Nikola ukazivao najdublje poštovanje i uz najviše državne počasti ga prenio u manastir Kosijerevo, najzapadniji manastir naše države da te mošti budu izvor narodnog okupljanja najzapadnijeg dijela naše države. Te su mošti tada nosili, po naredbi crnogorskog vladara, najznamenitiji junaci i državni zvaničnici onog vremena. Kako danas, imajući u vidu taj i takav državni odnos knjaza Nikole, ta crkva može biti optužena da uzurpira ono što je crkveno i optužena da se usudila smatrati crkvenim ono zemljište na kojem su podignute crkve. Paradoksima, neznavenosti i podjelama u režiji DPS-a nikad kraja.

Naši su preci poštovali ovaj državni razlog, a u srcu su žalili, što ovaj duboko poštovani svetac ide iz Ždrebaonika. Pa ipak, spletom istorijskih okolnosti vraća se u Ždrebaonik. Zaista još jednom izražavamo čuđenje kako se u prisustvu tog našeg sveca, Crkvi čiji je bio poglavar, prijeti progonom i podvrgava se napadu zato što crkveno zemljište smatra crkvenim.

Iako ne sporimo ulogu opštinskih komunalnih institucija u održavanju grobalja, ipak smatramo nespornim poštovanje vjerskih pravila i vjerskih institucija, jer su opštinska komunalna preduzeća, uz dužno poštovanje, ipak samo d.o.o. tj. društva sa ograničenom odgovornošću, a pravoslavna i katolička groblja, kao i muslimanska mezarja, uvijek su bila povezana sa bezgraničnom odgovornošću i beskrajnim poštovanjem.