Danilovgrad i Spuž i dalje bez Mjernih stanica, izbjegavati aktivnosti na otvorenom

Podaci iz decembra i januara o zagađenju vazduha u Crnoj Gori i činjenica da Danilovgrad i Spuž nemaju mjerne stanice navode na sumnju da prethodna lokalna uprava nije željela da prikaže zagađenje vazduha u gradu pored Zete.

Oštre kritike stižu od ekologa. Ekolozi upozoravaju na visoku koncentraciju sumpor-dioksida, PM-10 i PM-25 čestica u gotovo svim gradovima u Crnoj Gori. Grejna sezona i saobraćaj su samo neki od izvora koji doprinose zagađenju vazduha.

Smatra se da je širom svijeta oko 7 miliona ljudi umrlo ranije zbog zagađenja; u Evropskoj uniji (EU) 400.000 ljudi strada od prerane smrti. Organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj (eng. OECD) predviđa da će 2050. godine na globalnom nivou zagađenje spoljašnjeg vazduha biti najveći uzrok smrti povezanih sa ekološkim  slovima. Pored toga, zagađenje vazduha je klasifikovano i kao vodeći ekološki uzrok za rak.

Preporuke Instituta za javno zdravlje

Visoko zagađenje vazduha (satna koncentracija PM10 čestica između 90 i 180 µg/m3):

• preporučuje se svima, a naročito osjetljivim grupama stanovništva (djeca, trudnice, stari, hronični bolesnici) da smanje boravak na otvorenom, naročito u blizini prometnih saobraćajnica kao i za vrijeme prisutnog dima i magle u vazduhu;
• Treba ograničiti izvođenje fizički zahtjevnih aktivnosti pri kojima se diše brže ili dublje (trčanje, vježbanje i sl) na otvorenom.

Veoma visoko zagađenje vazduha (satna koncentracija PM10 čestica veća od 180 µg/m3):

• preporučuje se svima da izbjegavaju boravak, a naročito izvođenje fizički zahtjevnih aktivnosti pri kojima se diše brže ili dublje (trčanje, vježbanje i sl) na otvorenom do poboljšanja kvaliteta vazduha.

Savjetnica za kvalitet vazduha u Agenciji za zaštitu životne sredine Gordana Đukanović je za Radio Crne Gore saopštila da osnovu podataka sa mjernih instrumenata analizatora koji su u okviru državne mreže za praćenje kvaliteta vazduha nalaze u Podgorici, Nikšiću, Pljevljima, Bijelom Polju, Kotoru i Baru se može zaključiti da je vazduh zagađen i veoma zagađen posebno u sjevernoj regiji, osnosno na mjernim stanicama u Pljevljima i Bijelom Polju.

Takođe, kazala je Đukanović, registrujemo i veoma visoke koncentracije zagađujućih materija PM 10 i PM 2.5 čestice u Podgorici i u Nikšiću.

„Kako je i ranijih godina zabilježeno, najalarmantnija i najkritičnija situacija je u Pljevljima, tu bilježimo izuzetno visoke satne vrijednosti PM 10 i PM 2,5 čestica koje su u najvećoj mjeri uzrokovane veoma nepovoljnim meterološkim uslovima, koji tamo vladaju, a to su prisutne temperaturne inverzije, visok atmosferski pritisak, odsustvo padavina i magla, tako da kompletna količina emisije zagađujućih materija koje se emituju iz kotlarnica, iz sistema za grijanje domaćinstava, ostaje zarobljena u tom donjem sloju atmosfere tako da su koncentracije u pojedinim djelovima dana zaista visoke“, istakla je Đukanović.

Kazala je da su sinoć imali preko 600 mikrograma po metru kubnom satnu koncentraciju izmjerenu u Pljevljima u 21 čas, ali da je sad situacija nešto bolja, ne samo u Pljevljima nego i u ostalim djelovima Crne Gore, ali su i dalje visoke satne vrijednosti.

 Pljevlja (Foto: RTCG)

Istakla je da su akcije koje sprovodi Elektroprivreda Crne Gore povodom zagađenja u Pljevljima za pohvalu.

„Ono što mogu da kažem, je da su ove akcije koje sprovodi EPCG za pohvalu, to su stvari koje daju kratkoročne mjere koje mogu dati rezultate koje smo mi našim prethodnim informacijama o stanju životne sredine odnosno predlozima mjera takođe savjetovali, da građani Pljevalja ozbiljno shvate kao što i jesu. Ne samo ovu situciju sa zagađenjem vazduha, nego i sa ovom prilikom da smanje upotrebu uglja, ložišta, da prihvate ovu ponudu koju im je dala EPCG. Da se u ovim trenucima kada je prisutno maksimalno zagađenje i ovako visoke koncentracije orjentišu na neke druge vidove grijanja“, kazala je Đukanović.

Čim se promijene vremenske prilike, navodi Đukanović, biće sigurno bolja situacija.

„Savjetujem građane da iz svoje aktivnosti na otvorenom prilagode u ovim danima, upravo stanju kvaliteta vazduha, zato što se na našem sajtu i sajtu Instituta za javno zdravlje nalaze preporuke kako treba građani da se ponašaju u situacijama ovako prisutnog zagađenja, tako da se ne savjetuje fizička aktivnost na otvorenom, pogotovu treba da budu oprezni ranjive grupe građana, kao što su stare osobe, hronični bolesnici, djeca i trudnice“, zaključila je Đukanović.