By 
Nakon što je portal Volim Danilovgrad objavio predlog valorizacije bivšeg kamenoloma u Klikovačama po uzoru na hrvatsku Cave Romane, grupa građana mjesnih zajednica Novo Selo, Bandići i Zagarač dostavila je sličan, ali još konkretniji predlog – ovog puta za aktivni kamenolom Sađavac.
Predlog dolazi u trenutku kada je u toku javna rasprava o Godišnjem planu davanja koncesija za 2026. godinu, kojim se predviđa proširenje postojećeg kamenoloma Sađavac (Sađavac II), te dodjela novih koncesija za Klikovače i Krivu ploču – Slatinu. Na javnoj tribini 19. januara 2026. godine mještani su se jednoglasno izjasnili protiv novih i proširenih kamenoloma, a Opština Danilovgrad je podržala taj stav. Predsjednik Opštine Aleksandar Grgurović jasno je poručio: „Ukoliko stav mještana bude da nema kamenoloma, to će biti i naš stav.“
Kamenolom Sađavac, koji već šest godine aktivno eksploatiše firma Bemax (površina odobrenog polja 29,54 ha, rezerve preko 4 miliona m³), već sada predstavlja ozbiljan ekološki i životni problem za okolne zajednice – prašina, buka i devastacija terena čine život „nepodnošljivim“.
Ranjeni Sađavac
Korišćenjem savremenih AI alata, mještani su generisali vizualizacije buduće valorizacije brda Sađavac. Cilj nije samo estetska sanacija, već dugoročno održivo rješenje koje donosi korist lokalnom stanovništvu, Opštini i državi.
Agroturizam – vinogradi i maslinjaci (najprihvatljiviji scenario)
Najlogičniji prijedlog je formiranje vinograda ili maslinjaka na kaskadama kamenoloma, uz prateće ugostiteljsko-restoranske sadržaje. Visok sadržaj kalcijuma i minerala u zemljištu (posljedica eksploatacije) idealan je za vinovu lozu i maslinu.
Benefiti, kako mještani ističu, su nova radna mjesta, jačanje lokalne poljoprivrede, brendiranje autohtonih proizvoda, povećani prihodi Opštine od turizma i poreza i vraćanje osjećaja vrijednosti prostora mještanima.
Ovaj scenario mještani jasno ističu kao prioritet jer objedinjuje ekološke, ekonomske i društvene benefite.
Eko-turističko naselje
Drugi scenario podrazumijeva pažljivo planirano eko-turističko naselje uklopljeno u prirodni ambijent, sa održivom gradnjom, lokalnom gastronomijom i tematskim gastro-stazama.
Prednosti lokacije su izuzetna saobraćajna povezanost (blizina bulevara), relativna blizina aerodroma Podgorica i Tivat, međunarodni aerodromi Dubrovnik i Tirana i neposredna blizina Kotora.
Ovakav projekat bi pozicionirao Sađavac i cijeli Danilovgrad kao novu tačku na mapi održivog turizma Crne Gore.
Solarna elektrana
Kao tehnički racionalno rješenje navodi se postavljanje solarnih panela, zahvaljujući konstantnoj osunčanosti brda od izlaska do zalaska sunca. Ovo bi doprinijelo proizvodnji čiste energije i energetskoj održivosti.
Svi predloženi scenariji nemjerljivo su bolji od sadašnjeg stanja, koje je „simbol zapuštenosti i neiskorišćenog potencijala“. Mještani Novog Sela, Bandića i Zagarača poručuju da žele ekološki i turistički orijentisanu destinaciju, koristeći predispozicije koje ovaj kraj ima.
Nakon uspješnih primjera sanacije kamenoloma u regionu (Cave Romane) predlozi mještana predstavljaju konkretan korak ka održivom razvoju. Umjesto proširenja industrijske eksploatacije, Sađavac bi mogao postati primjer uspješne transformacije devastiranog prostora u korist cijele zajednice. Vrijeme je da se „ranjeno“ brdo pretvori u novi ponos Danilovgrada.
Comments