Naslovna - Novosti - Društvo - 30. oktobar 1938. godine: Dan kada je Mars napao Zemlju
orson vels

30. oktobar 1938. godine: Dan kada je Mars napao Zemlju

Specijalna emisija za praznik Noć vještica, „Rat svjetova“, emitovana je 30. oktobra 1938. godine na CBS-u. Reč je o najpoznatijoj radio drami u istoriji, koja je do danas ostala jedan od vodećih primjera kako mediji mogu manipulisati javnim mnjenjem.

telegraph.co.uk

telegraph.co.uk

Dramu je režirao tada dvadesettrogodišnji Orson Vels. On je adaptirao istoimeni roman koji je Herbert Džordž Vels napisao krajem 19. veka. Radnja romana smještena je u Engleskoj (okolina Londona), a napisan je u prvom licu, s gledišta pripovjedača koji je bio učesnik događaja. Orson Vels je zbivanje smjestio u trenutak kada je drama emitovana, a radnju je „prebacio“u Grovers Mil kod Nju Džerzija. Dramatizacija je urađena tako da djeluje kao direktan prenos događaja, a Vels je ubacio i specijalne efekte kako bi djelovalo što uverljivije. Glumci su uvježbavali dramatičnost glume slušajući snimak uzbuđenog reportera koji je prenosio nesreću cepelina „Hindenburg“ prethodne godine.

Dame i gospodo, prekidamo naš muzički program zbog vanrednih vijesti Intercontinental Radio News. Dvadeset minuta prije osam, prema centralnom vremenu, prof. Farell sa opservatorija Mount Jennings, Čicago, Ilinois, uočio je nekoliko eksplozija zapaljivog gasa, koje su se pojavile u pravilnim razmacima na Marsu. Spektroskop je pokazao da je zapaljivi gas vodonik i da se kreće prema Zemlji velikom brzinom. Prof. Pierson s opservatorija Prinston potvrdio je ovaj nalaz i opisao fenomen kaoplavu plamenu strijelu ispaljenu iz pištolja. A sada se vraćamo muzici Ramona Raquella koji svira za vas u Park Plaza Hotelu u New Yorku.

orson vels

orsonwelles.co.uk

U početku, emitovane su povremene vijesti, prekidane muzikom, a zatim drama prerasta u nevjerovatnu priču o pustošenju zemlje. Marsovci koji su sletjeli ispuštaju crni dim, a oni koji će uspjeti da izbjegnu „zrake smrti“ umrijeće od otrovnog gasa.

Uživo u program uključio se i neimenovani sekretar unutrašnjih poslova koji obavještava javnost o ratu sa Marsovcima. Prema originalnom scenario u pragram je trebalo da se uključi „lično Ruzvelt“, ali CBS to nije dozvolio Velsu, pa je zbog toga morao da se zadovolji neimenovanim sekretarom. Za tu ulogu angažovan je glumac Keni Delmar koji je maksimalno imitirao Ruzvelta. Polovina od 50 – minutne drame sastojala se od lažnog radio prenosa, „najnovijih vesti“, izvještaja, uključenja zvaničnika. Nikada ranije radio-drame nisu na ovaj način snimane, što je dovelo do opšte pometnje među građanima. Drugi dio emisije praćen je monologom glavnog glumca, profesora „Pirsona“ ( Orson Vels).

CBS je nekoliko puta prekidao program, kako bi slušaocima nagovijestio da je riječ o drami, ali to ih nije smirivalo. U Njujorku ljudi su bježali u parkove, okolna izletišta, a policiji je upućeno stotine poziva za evakuaciju, volonteri su nudili svoju pomoć u borbi protiv Marsovaca… Čak je jedan stanovnik iz Pitsburga, vrativši se kući dok je drama bila u toku, zatekao svoju suprugu sa bočicom otrova u ruci koja je vikala Radije ću umrijeti od otrova, nego ovako!

war-worlds-broadcast-1938

Priča se završava kao i u romanu – Marsovci umiru od zemaljskih klica i bakterija.

Kada se radio drama završila, Orson Vels se obratio slušaocima i objasnio im da je riječ o šali za Noć veštica i da nema potrebe za panikom. Novine su objavile vest o ovom događaju, a građani su protestovali. Radio stanice su se obavezale da neće koristiti simulirane vijesti u radio dramama, što je danas sa pojavom novih medija prevaziđeno.

 

Takođe pogledajte

1.CFL: Iskra srušila Sutjesku, Budućnost slavila na Zlatici

Završena su četiri meča 12. kola Prve lige Crne Gore. Iskra je u jednom od …

Danilovgradski proizvođači na sajmu “Najbolje iz Crne Gore” u Delti.

Proizvođači iz Danilovgrada predstavili su se uz pomoć lokalne uprave na sajmu “Najbolje iz Crne …

Оставите одговор

%d bloggers like this: