Naslovna - Mjesta i znamenitosti - Starinci, Dukađinci i noviji doseljenici (III Dio)
Starinci, Dukađinci i noviji doseljenici

Starinci, Dukađinci i noviji doseljenici (III Dio)

Narodno predanje seže u vrlo daleku prošlost, te su se na osnovu njega i nešto istorijskih podataka mogle pratiti sve znatnije etničke promjene. Kako navodi u svom pisanju Petar Šobajić na prostoru današnjih Bjelopavlića do sada su živjele tri etnički različite grupe: Španji koji su bili najstariji narod, za njima su bili Lužani pa su njih skoro potpuno zamijenili današnji Bjelopavlići.

Sastav i porijeklo Bjelopavlića

Šobajić je u svojoj knjizi Bjelopavlići i Pješivci ispitujući porijeklo svakog bratstva u plemenu došao do saznanja da u sastav plemena Bjelopavlića ulaze po porijeklu i vremenu naseljavanja tri različite grupe: starinci, Dukađinci i noviji doseljenici.

Starinci, Dukađinci i noviji doseljenici (II Dio)

Noviji doseljenici

U Vražegrmcima:

Marušići 10k i Milatovići 42k u selu Dabovićima pod Ostrogom. Marušići su starinom s Čeva iz sela Ožegovice, a od br Miloševića. Doselili su vrlo davno zbog krvi, računaju oko 120g pre Milatovića. Kako su živeli onda na kraju plemena, Bjelopavlići su ih često napadali i naterali su ih da prime slavu ostalog plemena. Marušići su bili jedanput ostali na 3k, one se sve krenu u Bosnu. Jedan se od njih opet vratio u Daboviće, a dvojica iz Bosne odu u Srem (u mesto Sekleušu) a kažu da tamo ima od njih potomaka koji se prezivaju Marušići. Pre 80g odselile su nekolike kuće u selo Grabovicu kod Valjeva i u Negotin, a posle 1878g nekolike u Ub i selo Šarbane (srez tamnavski).

Milatovića je predak došao u Daboviće iz sela Mileta u Komanima, a kažu da im je još dalja starina iz sela Zaljuća u Čevu. Bili su dva brata zidari, pozvati su bili da zidaju kuću, pa se jedan nastanio u selu Milojevićima u Pješivcima, od njega je tamo brastvo Rosandići, a od ovog što je ostao u Dabovićima prozvali su se Milatovići po selu iz koga je došao. Do pretka toga broje 12 pasova, izlazi prema tome da su se doselili pre više od 300g. Ova su br slavila Aranđelovdan, primili su za slavu sv. Petku. Ima Milatovića u Vinićima, oni svoje ove iz Dabovića. Odselile su pre oko 90g 2k u Mitrovicu Kosovsku, malo iza toga po 2 u Peć i u neko selo kod Gornjeg Milanovca; po 1878 2 u Valjevo. Ima ih iseljenih i u Nikšiću, Podgorici i Crnojevića Rijeci i dve kuće u Miokusovićima. Nalazili su u ovom ratu rođaka oko Čajniča, a čuli su da njihovih ima negde oko Travnika.

Lakovići 2k i Radoševići 8k u selu Požaru su uljezi iz Pješivaca. Predak koji je došao zvao se Lako do njega broje 8 pasova. Radoševići su se prozvali po Lakovom unuku. Odselile su tri kuće u Rijeku Crnojevića. Bolevići 3k u Mandićima su došli 1862g iz Lješanske Nahije. Dautovići 5k u Potočilu su, kako pričaju, došli 4g po Kosovu iz Crmnice. Kažu da su od Vuka Brankovića.

Perovići 12k u Boronjini su uljezi iz Pješivaca od Strikovića iz sela Stubice. Žive tu s drugim brastvom Perovića iz Šobajića. Oženio se jedan od Perovića iz Šobajića iz Pješivaca, žena mu dovela dvoje dece, Durka i Vaska, od kojih su ovi drugi Perovići. Do tih predaka broje 5 pasova. Slave Petkov-dan. Popovići 6k u Miokusovićima, prešao im je ded iz sela Blizne u Piperima.

Kadovići 27k, Perovići 18k i Vukovići 8k u selu Šobajićima su stari doseljenici. Po jednom kazivanju sva ova br vode poreklo od jednog pretka, koji se zvao Lale. On je imao Boška i Kada, od prvog da su Perovići i Vukovići, a od Kada Kadovići. Od drugih sam čuo da Kadovići nisu rod ovim br, nego da su posle njih doselili ili od Vrake kod Skadra ili od Sjenice. Nisu se od ovih br među sobom sobom uzimali ni kumovali. Slavili su nekad Nikolj-dan, sad sv. Petku. Do pretka Lala broje 10 pasova, za njegovo poreklo i ime selu ovako pričaju. Visoki Stevan je imao sina Sibinjanina Janka i kćer Janu. Poslao bio Janko, kad je pošao na Kosovo, dva sina u Rusiju da mu otuda pomoć dovedu. Kad nastrada na Kosovu pođe Zetom i odsedne kod kneza Vukićevića u Pješivcima. Za trpezom ga knez upita gde su mu sinovi, a on odgovori da su daleko, a da Bog da da i dalje bili. Oni su bili vratili iz Rusije i baš se tu zadesili, ali se ocu nisu kazali. Kad čuju kako on o njima govori, odu ne kazujući se u Vražegrmce. Pri prelazu preko Zete jedan se od njih udavi, a drugi Lale, dođe kod kneza Mihailovića u Miokusoviće. Ovaj mu da kćer i naseli ga u Šobajićima. Lale i otac mu bili su starinom iz Šapca, po tome tumače da se selo prozvalo Šobajići.

Pre oko 150g prešao je Laka Perović s bratom iz Šobajića u Boronjinu, tamo su im do tada bile staje za stoku. Ima ih u Boronjini 14k. U vojevanju pod Šćepanom Malim 1768g odveli su Turci u Bosnu i poturčili nekoliko Perovića i Vukovića. Perovića ima iseljenih u Barajevu kod Beograda, Leskovcu i Nikšiću. Kadovića ima 4k u Nikšiću, prešli su po zauzeću grada od Turaka, prezivaju se Šobajići po selu.

Mijatovići 7k u Barama Šumanovića su od Bulatovića iz Rovaca, došli su pre oko 150g. Vulići 5k u Vinićima su vrlo stari doseljenici iz Crmnice, došli su u vreme Staniše, od koga su Stanišići u ovom selu.

Milatovići 2k u Vinićima su isto tako vrlo stari doseljenici, došli su onde pre vremena pomenutog Staniše. Broje 11 pasova do pretka koji je došao iz Milata u Komanima. Bili su nekada jako brastvo i imali su u selu velikih imanja. Dok su se škole uvele, prezivali su se Čakmaci. Svoje Milatoviće u Dabovićima. Sv. Petka, ms Aranđelovdan.

U Pavkovićima:

Marunovići (Palaorići) žive u Podpođu 8k. Kažu da su od Ivaniševića iz Donjeg Kraja kod Cetinja, doselili su se pre oko 150g, onda kad su se pobili Donjokrajci s Baicama. Digla su zbog krvi tad tri brata, jedan otišao u Budvu, a jedan u Kotor. Slavili su sv. Jovana po Božiću, primili su sv. Petku. Ima ih 3k pod Maljtom, u Jastrebu 3 i na Rasinoj Glavici 2.

Miškovići 12k u Podpođu se zovu po selu Miškama u Čevu, odakle su doselili pre oko 150g. Petkov-dan, ms Aranđelovdan. Ima ih u Jastrebu 2k, u Miokusovićima 3, iseljenih u Crnoj Rijeci, Podgorici 2 i Leskovcu.

Đuričići 5k u Kujavi su iz Crmnice od Bokana, došli su na čitluk Ali-bega Burazerovića negde krajem 17v. – Račići 5k u Gostilju Brajovićskom su od Špadijera s Cetinja, došli su vrlo davno. – Bajići (Mrvići) samo jedna kuća među Brajovićima su od Mrvaljevića iz Katunske Nahije.

U Petrušinovićima:

Bogetići 12k u Bučici. Pričaju neki za njih, da su došli s onim Turcima iz Pljevalja ili Bosne, koje su Pavkovići doveli i s njima pobili sluge Ivan-begove u Brijestovu. Oni sami kažu, da su od Bijelog Pavla. Da je Kaliman Petrušinov imao i sina Draška, a on Bogetu, po kome se oni zovu. Drugi ovo smatraju za izmišljeno. Rekao je za njih Perovan Šaranović, koji je bio u vreme vladike Petra prvog kad su ga pitali, odakle su oni: „Ne znam za njih, koliko da ih je tica u kljunu donijela“.

Grgurovići 20k u Glavici kod Danilovog Grada su živeli nekada u Slatini, pa su s Boškovićima sašli u Vučicu, a odande na agaluk turski u Glavicu. Za njih mnogi drže da su došli iz Kuča za vreme Gojaka Lapova, on da je uzeo udovicu iz Kuča i od njenog deteta da su Grgurovići. Oni pak pričaju, da su od Bijelog Pavla, da je Lapo imao Mirka, ovaj Đura, a Đuro Grgura. Grgurov je sin Rade ubio Turčina i pobegao u Gacko. Davno je jedan Grgurović otišao u Škaljare kod Kotora. Uže se br jedno zove Mališići.

Vučekovići 3k u Međicima su doselili, ali ne znaju odakle. Pribijaju se uz Šaranoviće, neki ih drže za starince.

Kovačevići, Murenovići i Abejevići u Poljicima i Dolovima iznad Slatine, ima ih 65k i u Kosovom Lugu 20. Kovačevići kažu da su od velikog brastva Kovačevića sa Grahova. Prešli su otuda dva brata, do njih broje 10 pasova, značilo bi da su došli pre oko 300g. Druga dva br se pripajaju njima i primili su njihovo prezime. Za Murenoviće su mi jedni rekli da su iz Cuca, a za Abejeviće ne znadu odakle su.

Večkovići su od Krivokapića iz Cuca, slave Jovan-dan po Božiću. Zbog dužne krvi diga su se otuda pre oko 170g tri brata, jedan od njih, Miloš, dođe u Bjelopavliće, a dva odu u Skadar. Od njih su tamo muslimani Ajdar Cucići. Miloš se naselio u Slatini, u Madežu ih ima sada 1k, u Kosovom Lugu 6, 1 u Danilovom Gradu. Iselile su po 1878g nekolike kuće u selo Konjarnik (topl.okr) i Soko-Banju.

Cauševići su iz Velestova zbog krvi prebegli u Podgoricu, pa u Martiniće, a odande u selo Slatinu. Bilo je to u vreme Pecirep Lazara, a on je živeo u polovini 18v. U Slatini ih ima 2k, u Gorici 2, Podkraju 1, a od selile su 4 u Ulcinj.

Malikovići u Madežu 11k, i odatle predigle u Kosovi Lug 14k. Pričaju da im je praded, od koga broje osam pasova, došao iz Lepenice u Srbiji. Čuo sam od nekih, da su oni iz plemena Šaranaca kraj Tare.

Bulatovići 2k u Orjoj Luci su davno došli u ono selo, pre Boškovića, iz Rovaca. Ima ih 2k u Slatini, ovi su dodigli pre 50g. Stojanovići (Brdari) samo 1k u Pažićima su od Martinovića iz Baica. Zatekli su ih onde Radulovići i Vukovići. Brdare je naselio Mećikukić na svoj agaluk. Stojanovići 4k u Orjoj Luci su od nekog kovača, zatekli su ih Boškovići kad su se naselili. Jovićevići 2k u Orjoj Luci su u vreme vladike Rada doselili iz Riječke Nahije. Radojičići 1k u istom selu su skoro iz Pješivaca došli. Dragićevići 2k u Gorici su uljezi iz Pješivaca, došli pre više od 100g. Raičkovići 4k u Sekulićima su pre 70g doselili iz Lješanske Nahije. Kaluđerovići 12k u Donjoj Glavici su iz Ćeklića, pobegla dva brata zbog krvi u Lješkopolje, pa ovamo.

U Martinićima: Raspopovići. Ima ih 40k, u Glizici 10, a ostale su od skoro predigle odande u Polje. Pričaju da su iz Plane kod Kolašina u jedno vreme iselilo 6 brata u pleme Šarance kod Tare. Od njih su tamo Kneževići, Džakovići, Bojovići i Anđelići. Jedan je od te braće, Lazar (neki ga zovu Stamat) pošao bio s jednim kaluđerom u pisaniju i svatili kod Bube, rodonačelnika Bubića. Kako Bubići nisu imali sveštenika, privole ovog Lazara da ostane kod njih i da im bude pop. Buba mu dadne lep deo imanja. Kad su se Bubići iskraj Spuža premakli u Martiniće, pop se naseli u Glizici. Kažu da je njihova dalja starina bila mesto Plana kod Bileća; a do ovog pretka broje 13 pasova. Od njih je bilo uvek sveštenika, ne znaju otkad su se i zašto prezivali Raspopovići. Slavili su Đurđev-dan, primili su davno za slavu sv. Petku. Pre 60g odselile su njihove 3k u okolinu Kragujevca.

Đuranovići 43k, kad su došli naselili su se u Donjem Selu, odatle se najveći deo spustio u polje. Oni su iz Ceklina u Riječkoj Nahiji od Đuraškovića. Tri su brata zbog krvi digli iz Ceklina, jedan je otišao u Bihor, od njega su tamo Adrovići, jedan se vratio, a treći, kome je ime bilo Laka, došao je u Martiniće. Do Lake broje 8 pasova, prema tome su došli pre više od 200g. Oni pričaju da su u Martiniće doselili u vreme Bubino, a njega predanje, kako smo videli, stavlja u 15v. Đuraškovići u Ceklinu pričaju ovako. Pre oko 180g su pet brata Đuraškovića zbog ubistva jednog Markovića i Velimirovića iz Ceklina pobegli put Vasojevića. Jedan od te braće pogine, dva se opet vrate, jedan ode u Bjelopavliće, a peti u Bihor i od njega su Adrovići (A. Jovićević, Riječka Nahija, Srp Etn Zbor 15, s 622).

Žarići 19k u Bobulji, starinom su s Čeva od Vojinovića. Tri brata su se krenula i jedan otišao u Skadar, jedan u Peć, a treći ovamo. To je bilo malo pre Šćepana Malog. Zakrvili su se na Čevu zbog otmice tuđe žene. Neki se njihov bio zagledao u ženu svog komšije i nagovorio je da pođe za njega. Nevesta je onda stavljala ćuk na glavu i maramu preko lica, tako da se nije moglo videti. Ona pozove u svatove za kuma muža ženinog te ih on i venča u crkvi. Kad se saznade šta je bilo, zakrve se i ova braća moradnu napustiti Čevo. Kazuju neki da se oni prezivaju ovako, što su Bjelopavlići našli bili njihovog pretka u Garču gde sedi pored vatre i grije se, žari. Zabeležio sam i to, da su ih Turci naselili u Martinićima na svoje agaluke. Ima ih u Spužu 5k i u Nikšiću 1.

Vuksanovići 2k u Mrđenima su po jednom kazivanju doselili iz Rovaca, a po drugom su od Lužana. Prezivali su se ranije Odžići. Davno jedan predak njihov je bio sluga kod Bube, za njega kažu da je ubio bana lužanskog u Gostilju. Nisu se da znaju nikad više namnožavali. 1k odselila u Samokov.

Milatovići (Čakmaci) su od Milatovića iz Vinića, prešli su u Martiniće pre oko 150g. Ima ih na Pantelijevom Vrhu 2k i u Gostilju 5k. – Čagorovići 4k pod Visočicom su iz Cuca od Batrićevića. Došli su davno. – Bešići 8k u Donjem Selu su isto iz Cuca, a od br Pešikana. Došli su kad i Čagorovići. Živeli su jedno vreme u Pješivcima i selu Rošcima u Vražegrmcima. Vukeljići su od Brajovića (od Đuretića), prešli su onde pre više od 100g. Ima ih iseljenih u Čačku. Žive na glavici Spasojevici 3k. Vukovići su domazeti iz Zagaračja od Radmanovića, došli pre 80g. Ima ih 2k.

U Kosovom Lugu:

Kosovi Lug je u tursko doba bio slabo naseljen, obrastao u gustu šumu on je bio pozornica čestih okršaja između Bjelopavlića i Turaka. Kao takav privlačio je uskoke iz okolnih plemena, koji su se tu nastanjivali i borili protiv Turaka. U njemu su doseljenici:

Radovići 12k u Đuriocu su pre oko 120g došli iz Lješanske Nahije. Neki ih drže za starince.

Kuzmanovići 6k u Đuriocu su iz Bjelica, došao im je praded.

Milići 2k su isto iz Bjelica, doselili pre 80g.

Đurišići 6k, u Grliću su iz Lješanske Nahije, dodigli pre 50g.

Đukanovići 2k u Grliću su iz Katunske Nahije.

Martinovići 4k su došli pre više od 100g iz Baica.

Špadijeri 3k u Grliću su s Cetinja.

Radulovići su iz Komana, ima ih 2k.

Novijih doseljenika, onih koji su doselili posle Bijelog Pavla, ima u Bjelopavlićima 51 brastvo sa 536k. Oni čine jednu petinu plemena. Među njima ima vrlo starih doseljenika, još iz 15v. Njihova su brastva, kako se iz napred izloženog vidi, vrlo mala, svega po nekolike kuće, samo su nekolika, većinom starija veća. Najvećim delom su poreklom iz Crne Gore i to iz Katunske Nahije. Uzrok njihovom iseljavanju otuda bila je krvna zavada, uskakli su u pleme da nađu utočišta, ili u Spuž Turcima, pa su ih oni nameštali na svoje čitluke. Brojno ih ne najviše u Vražegrmcima u Martinićima, pa u Petrušinovićima, a najmanje u Pavkovićima.

Danilov Grad je varošica, leži pored Zete na kraju Glavice. U tursko doba su Bjelopavlići išli u Spuž na pazar, a kad su se odmetnuli od Turaka, premakao se pazar na Prentinu Glavicu niže Martinića. Tu su se okupljala i okolna plemena i menjali namirnice, za to je bilo podignuto nekoliko barak. Dolazili su na pazar i Turci iz Spuža i Podgorice. Vražegrmci su išli na pazar u Slivlje po dnu Nikšićskog Polja. G 1869 premešten je pazar onde gde je Danilov Grad, to je sredina plemena, mesto se ranije zvalo Ćeranića Glavica. Crnogorski je knez želeo podići tu varoš i zamolio je srpsku vladu, te je poslala inžinjera D. Milutinovića, koji je izradio plan. Arhim. Dučić je zabeležio da je Danilov Grad u njegovo vreme broja 20k i 80 stanovnika (1874g). Sad je to lepa varošica, ima vodovod sproveden iz sela Slatine i nekoliko česma po gradu, kamenim mostom preko Zete je vezana sa plemenom kolskim putem, a glavni put Nikšić – Podgorica prolaze kroz samu varoš. Danilov Grad je ekonomski centar zetske udoljine severno od Podgorice. Ima Učiteljsku Školu i Četvororazrednu Gimnaziju, a ranije je podignut Ratarski Zavod prilično uređen i na Bralenovici Bolnica za duševne bolesti. Ima 220k i 720s, naseljen je najviše iz plemena, te smo kuće ranije pomenuli, a ima nekoliko kuća trgovaca pravoslavnih i muslimana iz Podgorice.

Iseljenici iz Bjelopavlića, po pisanim izvorima:

Stankovići, Radovići i Savići, svih 7k u selu Gradcu kod Valjeva, iselili su u 19v, slave Aranđelovdan. U istom selu živi trgovac Petrović, koji slavi sv. Petku.

Krstivojevići, jedna zadružna kuća u Zabrdici severno od Valjeva, najstariji su stanovnici tog sela, doselili su u pp18v. Preselili su kao zadruga, a danas se ova kuća smatra za najveću i najčuveniju zadrugu u valjevskom okrugu, broji 50 članova. Nije se delila nikada, niti je ko iz ove zadruge izašao i otišao na stranu. Aranđelovdan.

Todorovići u Bujačiću kod Valjeva naselili su se u polovini 19v. Oni su iz Vražegrmaca; bila je ranije jaka kuća, a sada dosta slaba. Petkovica.

Matunovići samo 1k u selu Lukovcu u Kolubari su iz Vražegrmaca. Sv. Petka.

Matunovića ima u Vražegrmcima, žive u selu Mandićima.

Perišići 1k u Petnjici na levoj obali rečice Banje. Otac im je prešao iz Vražegrmaca.

Pantelići u selu Rabasu su isto iz Vražegrmaca, prešli 1876g. Ima ih 1k.

Spasići u selu Vračeviću pored Ljiga su doseljenici iz polovine 19v. Starinom su iz Martinića, slave Petkovicu. Ima ih 4k; preselili su zbog krvne osvete i nemaštine.

Đurić u Divcima u Podgorini naselio se kao nadničar, starinom je iz Martinića.

Stevanovići u Latkovićima pored Ljiga su iz Martinića, ima ih 2k, slave Petkov-dan.

Živanići 6k i Lazarevići 3k su iz Martinića, prešli su u prvom ustanku u selo Loznicu u Kolubari, Petkov-dan.

Šuškovića u selu Papadićima. Četiri su brata iselili iz Martinića u vreme Kočine Krajine i nastanili se u ovo selo pod ovim imenom. Srodni su im Obradovići, Milosavljevići i Joksimovići. Ima ih 20k, sv. Petka.

Dukujevići 1k u Crnoj Gori pored Drine su naseljenici iz dp19v. Starinom su iz Vražegrmaca. U Vražegrmcima se zna da su Dukujevići ili Gurići živeli u Požaru.

Grupčići, Stankovići, Blagojevići i Radojevići u selu Begaljici kod Beograda, preselili su pre 1878g.

Nikolić Mirko u Željezniku, skoro došao, on je od Ikovića iz Gostilja u Bjelopavlićima.

Crnogorci (Vlajkovići, Ivovići) 12k u selu Bukoviku pod Bukuljom, prešli su pre ustanka. Od njih su Bukovičani u Parcanima (okolina Beograda). Aranđelovdan. Rod su s njima Milosavljevići 2k, koji žive u istom selu.

Garašani (Garašani 3, Savkovići 2, Stojići 2, Mijatovići 2, Đorđevići 2, Radovanovići 7, Pantelići 1) u selu Lipovcu, prešli su pre ustanka u Garaše. Karađorđe je hteo da budu uz njega, pa ih poveo u Topolu. Uz put su se zadržali u Lipovcu, tu se „napiju vina“ i nisu hteli dalje, nego ostanu. Sv. Arhanđel.

Đekići u Ratarima 2. Prešao starac Đorđe 1848g, bio je od Pavićevića iz sela Sretnje, slavi sv. Petku. Blagojevići 2k u istom selu došli su kad i prvi. Sv. Ilija.

Mihailovići – Bjelopavlići u selu Mulutovcu u Temniću su doselili pre 60g. Petkovica.

Sekulići 8k u Kamenarima su jedna familija sa Mihailovićima i sa Hajdukovićima. Hajdukovići (Zuzići) u Obrežu, ima ih 20k, naselili su se pre više od 100g. Petkovica.

Miloševići u Prislonici u Ljubiću doselili su po prvom ustanku. Aranđelovdan. Ima ih sa Ilićima 40k.

Projovići u selu Šumniku u Ibru su iz Bjelopavlića.

U Polimlju i Potarju: Pavlovići (Spahići) slave Ilindan., Despoti (Brašnji) Nikoljdan, Doskovići (Brašnji) i Danilovići (Brašnji).

Pešići, od kojih ima užih br: Bašuljevići, Tešići, Purovići (Kojići) u Zatrijebču, doseljeni su u početku 18v. Bili su junaci, da im negde sramote ostalo nije. Pešići su zadržali staru slavu, a ovi su im drugi srodnici primili muhamedanstvo (Plavsko-gusinjska oblast). Rajkovići 39k u Zatrijebču su iz Vražegrmaca. Predak koji im je tu došao zvao se Vuk Vražegrmac. Broje od njega šest pasova. Pisac drži za njih da su se doseili još u početku 17v. Buzići u selu Velici slave Aranđelovdan. Pupovići i Ćirkovići u Zatrijebču su iz Vražegrmaca. Ne zna se kad su se preselili, i Praščevići koji slave sv. Nikolu, vrlo su se davno tu naselili.

Pavlovići u selu Veljacima u Ljubuškom Kotaru u Hercegovini. Iz Broćna gde su pre živeli prešao im je u ovo selo deveti ded. Po tome se vidi da su vrlo stari iseljenici.

Radovići u Kamenom u hercegnovskoj opštini su doselili 1687g. Odlikovali su se u ratu sa Topal-pašom. Došla su dva brata Milija i Petar Radović. Đurđevdan. Od njih se bio iselio u Savinu jedan deo, i taj je ogranak izumro. Čutila im se nalazi u manastiru Savini. Stanko Bjelopavlić pominje se u istom delu, da je oko 1700g živeo u selu Podima. Pavlovići u Ublima u risanskoj opštini, naselili su se 1687g. Ima ih 15k i slave sv. Stefana. Brdari u Prijeradima u Grblju doselili su kako kažu iz Brda u 16v. Brdima se u užem smislu, kako ćemo docnije pokazati, zove samo pleme Bjelopavlići. Da su sigurno iz Bjelopavlića dokazuje na i to, što nalazimo od istog br iseljenike u Hrvatskoj, a isto tako iz 16v. Znači da su se odselili u Boku, pa je jedan deo njih odatle otišao u Hrvatsku.

Brdari, Proje, Kljajići i dr u severnoj Hrvatskoj su starinom i iz Bjelopavlića iz sela Slatine. Prešli su u 16v. Imaju kod sebe i nekakvu pisanu knjigu, koju su preneli iz Slatine.

Po mestima gde nalazimo iseljenike iz Bjelopavlića, vidimo da su selili na sve strane. Pravac starije seobe, iz 16 i 17v, bio je izgleda najviše put Boke i u Dalmaciju, a neki su stigli i u Hrvatsku. Docnije, negde od početka 18v, kreću se više u Srbiju ili put Berana i Peći. Najviše ih je u Srbiji i to u Kolubari i Podgorini. Dok se iz Nikšićskog Polja i okoline, sem u Srbiju, masa iselila u Hercegovinu i Glasinac, iz Bjelopavlića tamo nalazimo manje iseljenika. Ima ih u Bosni odvedenih kao roblje, a šta li je bilo sa onim Bjelopavlićima koje je 1768g Smail-paša odveo u Novopazarsku Nahiju i onim robljem od 800 duša, koje je 1613g poveo sobom Arslan-paša?

Bjelopavlići su sada vrlo naseljeni, nerodne godine čine da se javlja sad veći pokret za iseljavanjem. Bjelopavlići bi najradije selili u Metohiju, na svoju starevinu u Dukađin. Kad sam 1920g bio u plemenu, pisalo se bilo 300 domaćina da sele tamo. Težak prelaz i nesigurnost onog kraja još ih ometaju.

Pješivci

Pješivci sada sačinjavaju jednu opštinu, ranije su bili kapetanija. U plemenu ima 737 domova. Računajući na kuću prosečno pet duša, izlazi da imaju oko 3.700 stanovnika.

Staro stanovništvo i tragovi starih naselja

Za ostatak Lužana u Pješivcima drže, kako su mi rekli, ova brastva.

U Gornjim Pješivcima:

Strikovići i Perovići, žive u selu Stubici, ima ih oko 10k i one su u jednoj grupi. Nabrajaju 7 pasova do pretka Vučića koji je imao dva sina, Nikolu, koga su zvali „Striko“ i Pera. Prezivali su se ranije Vučićevići. Priča se da su nekad imali znatnih imanja u selu. Oni sami pričaju da su rođaci Nikčevićima s kojima žive u Stubici, a ovi su od doseljenika i ne primaju ih kao rođake. Pre 50g odselile su 2k Strikovića u Jagodinu, a ima ih 3k u selu Bijeloj u Drobnjacima.

Mandalinići, ima ih svega 4k u selu Bogetićima. Bilo je nekada jako brastvo, od njih je bio vojvoda plemenski u početku 18v, zvao se Vuk Mandalinić. I sad se poznaje kula njegova „na volat“, u njoh živi Drago Mandalinić. Znaju nabrajati ovoliko predaka: Novica – Drago – Radovan – Vukale – Vuk (vojvoda) – Vukašin. Slave Jovandan, a prislužuju Gospođindan.

Škuletića ima 8 kuća u Cerovu u Rupi Škuletića i Crnj Dolu. Svoje se sa Mandalinićima iz Bogetića, s njima imaju zajednički deo u planini.

Vučetići ili Bucatovići samoj 1k u Bogetićima.

U Donjim Pješivcima:

Milunovići 3k, u selu Bogmilovićima, zatekli su doseljenici tog sela u polovini 18v starca Miluna, po kome se sad zovu ove kuće.

Antonovića u Dolu, ima ih 8k, leže kraj Đinove Glavice, od severne strane kuća br Pavićevića. Pr su se ranije Šulende. Ima ih iseljenih u Ulcinju. Za njih mi neki rekoše da su od Španja, još starijeg sveta od Lužana. Jovan-dan, ms Đurđev-dan.

Svega dakle, u Pješivcima ima šest malih lužanskih brastava sa 34k, time Lužani čine 5% celog stanovništva u plemenu. I ovde se starinci, kao što se zapaža i u drugim plemenima, slabo namnožavaju i postepeno izumiru…

Doseljenici posle Kosova

Posle Kosova počeli su uskoci iz raznih strana dolaziti u Pješivce i nastanjivati se u njima među starincima Lužanima, koje su tu zatekli. Oni su se malo po malo namnožavali i s tim jačali, pa su, postepeno istiskivali starince. Borbu njihovu sa Lužanima u koliko se zna, prikazali smo pre, govoreći o starincima. Doseljenici posle Kosova čine sada, sa svega nekoliko desetina kuća starinaca Lužana, stanovništvo plemena Pješivaca.

Nisu se svi uskoci od kojih su se razvila br u Pješivcima doselili u isto vreme, neki su došli odmah iza Kosova, a neki mnogo docnije. Isu se oni ni jednako namnožavali. Najviše se namnožilo i ostalo potomaka od jednog uskoka, koji je po Kosovu došao i nastanio se u Gornjim Pješivcima. Gornje Pješivce čine skoro sva srodna brastva, potomci od jednoga zajedničkog pretka. U Donjim je Pješivcima više mešavine, njih čine pojedina nesrodna br od uskoka iz raznih strana, koji su i u razna vremena došli u pleme.

Gornji Pješivci. Rekosmo da Gornje Pješivce čine s malim izuzetkom sve srodna br, koja dovode poreklo od jednog pretka. Njihov se predak, kako pričaju, zvao Bogdan, bio je ili knez ili vojvoda, a došao je u Pješivce iz plemena Gruda posle Kosova. Bila su, kažu, dva brata Bogdan i Grujica. Jedni pričaju da su bili starinom iz Sjenice i sinovi nekog vojvode Stevana Vasojevića, a drugi, da su bili iz Banjske kraj Kosova. Otuda su prešli oba u Zetu u vreme Đurđa Kastriotića, pa se Grujica poturčio a Bogdan prešao u Pješivce. Od Grujice se namnožilo pleme Grude u Arbaniji, s njima se Gornji Pješivci i sada svoje i rođakaju. Bilo je muslimana Gruda odavno nastanjenih u nikšićkom gradu. Kad je porta postavila u početku 19v za komandanta Nikšića Ali-pašu Maraša od Gruda, onoga koga je zarobio bio knez Miloš, nisu ga hteli priznati nikšićski muslimani, nego se bila povela borba između Gruda i njih. U toj borbi su Pješivci pomagali Grudama kao svojim rođacima i učinili da se Ali-paša održao u Nikšiću.

Bogdan se, došav u Pješivce, nastanio bio najpre u Britvićima u polju ispod brda Plata, pa se odatle posle premakao u Gornje Pješivce i namestio u mestu Tolićima kraj sela Stubice. Po tome što je živeo u Tolićima zvao se Bogdan Potolić. Tu se namnožavalo njegovo potomstvo, i odatle su se reno počeli premicati i naseljavati po Gornjim Pješevcima; u Tolićima ih sada nema, a poznaju se još tragovi nekadašnjih njihovih naselja.

Bogdan je imao tri sina: Zmijana, Radovana i Vukosava i vanbračnog Kopiljana, ili Gostoja. Već su se njegovi sinovi razišli iz Tolića: Zmijan i Vukosav su prešli u Cerovo, Gostoje u Gostojeviće, a Radovanovi sinovi jedni u Donju Poviju, jedni u Stubicu, a jedni u Drenovšticu. – Od Zmijana imaju svega tri kuće u Cerovu, zovu se Đuračići; od Vukosava su Vukićevići u Cerovu, Magovčevići, Premovići i Dragićevići u Bogetićima, Đurovići u Cerovu i Vulanovići u selu Zagorku u Gornjim Pješivcima. Od Radovana su Mijuškovići i Kontići u Poviji, Nikčevići u Stubici i Backovići i Perunovići u Drenovštici. Od Kopiljana (Gostoja) su nekoliko malih br u selima Gostojevićima i Papratima. Najbolje znaju nabrajati pasove do prvog pretka Backovići i Perunovići; neka su od pomenutih br razurana u početku 18v, u vreme Ćuprilićevo, te su neko vreme živeli van plremena, i to će biti uzrok da im pasovi nisu potpuni ni pouzdani. Perunovići i Backovići nabrajaju 15 pasova do prvog pretka Bogdana. Zamišljaju dolazak Bogdanov u Pješivce da je bio pre vremena Ivana Crnojevića, najverovatnije da je došao u pp15v. Uzev tako, ako su im pasovi tačni, ima se ovde uzeti da jedan pas iznosi više od 30g. – Sva br u Gornjim Pješivcima, koja se drže da su od Bogdana, slave Jovan-dan (23.9) i nisu se do skoro uzimali među sobom. Ima ih sviju ukupno oko 300 domova.

Potomaka Bogdanović i rođaka Gornjih Pješivaca ima u susednom selu Bršnu, koje pripada Nikšićskoj Župi, prezivaju se Šurbatovići i Vušovići, ima ih 45k. Oni su od sina Radovana Bogdanova (neki kažu od brata Bogdanova). Bršno je držao Radovan, tamo je izdizao sa stokom, pa su se njegovi sinovi, Ilija i Pero, nastanili u Bršnu i tu ih smatraju za najstarije doseljenike.

Potomci Bogdanovi u Gornjim Pješivcima su tako grupisani, da selo čine najbliži krvni srodnici, i to jedno, dva ili više brastva. Onako kako su grupisana u jednom selu, tako ćemo dalje govoriti o pojedinim br.

Mijuškovići i Kontići žive u Poviji (Donjoj i Gornjoj Poviji i Kunku), sem njih u ovom selu nema tuđinaca. Kuće su im ovako raspoređene: Mijuškovića u Gornjoj Poviji 30, Trubasinu 4 i u Kunku 26; a Kontića u Donjoj Poviji 30, Gornjoj 18 i u Kunku 8. Oni su od Radovana Bogdanova, a drže da su od dva brata Mijuška i Konete, do kojih broje 9 pasova i kažu da su bili unuci Radovanovi. Kontići su mi rekli da se njihov predak zvao tako, jer je bio knez, conte, u mletačko doba. Stare kuće su im bile u Donjoj ili Staroj Poviji, od 1840g počeli su iz nje naseljavati Gornju Poviju, a u Kunak od 1862g.

Pri udaru Numan-paše Ćuprilića na Crnu Goru 1714g opustela je Povija, bila popaljena a ova su brastva tada jako nastradala. Pričaju ovako. Od vojske Ćuprilićeve bio se narod iz Povije sklonio u jednu pećinu iznad sela, bilo ih je tada u njoj oko 70 duša. Turska vojska popali kuće u selu, pa onda pohvata one iz pećine, te nešto pobiju a nešto odvedu kao roblje u Bosnu, znaju da su tada tu bila dva sina Mijuškova, Janko i pop Mirko (treći mu je sin Andrija pre toga poginuo, spalili su ga Turci u Slivlju na jednom plasu sena) i dva sina popa Mirka, dvoje dece, Luka i Ilija. Popa Mirka, koga je krstio vladika Vasilije, povede Ćuprilić sobom na Čevo i tamo pogubi, a brata mu Janka s majkom i sinovima popa Mirka Ćuprilića otpremi kao roblje u Nikšić. Nekako pođe za rukom Luki i Iliji, sinovima popa Mirka, te pobegnu iz turskog Nikšića i odu u Dalmaciju rođacima Simonu i Radu Kontićima, koji su bili izmakli iz pećine ispred turske vojske, a Janka mu i majku mu odvedu Turci u Bosnu i poturče, živeo on na Glasincu ili kod Banja Luke. Tako Povija opusti. Osam godina iza toga vrate se Luka i Ilija sa Simonom i Radom Kontićima iz Dalmacije i nastane opet na Donju Poviju, pa kad saznadu za Janka da se nalazi u Bosni, poruče mu da dođe i njega poturčena pokrsti vladika Sava. Od Janka i dva sina popa Mirka, Luke i Ilije, koji su posle bili sveštenici, su se narodili Mijuškovići, oni se dele na dva uža brastva: Jankoviće od Janka i Popoviće od Luke i Ilije. Broje pasove: Luka – Marko – Peko – Mićo – Petar – Vuk – Luka – Mirko – Mijuško – Jovan – Radovan – Bogdan. – Od Simona i Rada, koji su bili bratučedi, su kuće Kontića.

Dodaju dalje, da je s Jankom Mijuškovim bili pošlo i jedno dete, Milutin, u Bosnu, koje je bilo od ranije razrođenih Mijuškovića, i da se i ono vratilo s Jankom iz Bosne i kad se vratio, ostalo mu je jedno dete tamo oko Glasinca ili Banja Luke i od njega ima tamo sada 30k muslimana.

Pri razuri Povije, u vreme Ćuprilićevo, prebegli su iz nje Šibalije u Drobnjake, dolaze po srodstvu jednako Mijuškovićima i Kontićima. Tada su pošli isto odande Baošići u Moraču, ne znaju da li su im bili rođaci, a kažu da se tako zovu što su stanovali oko Bašine Vode.

Po zauzeću Nikšića od Turaka (1878g) prediglo je od oba br više kuća u Nikšić i u polje. Mijuškovića je 10k odselilo u Srbiju, najranije jedna, pre oko 70g u Užice a druge docnije u Beograd i Valjevo. Od Kontića je isto toliko kuća odselilo u Srbiju, u Užice, Valjevo i Prokuplje.

Nikčevići žive u selu Stubici sa starincima Strikovićima, koje smo ranije pominjali. Ovo je jedno od najvećih br u Pješivcima, ima ih oko 100k. Radovan Bogdanov imao je Nikca, oni su od njega, a najbliži su im po srodstvu Povijana i Drenovljani. Nikac je imao Đura, a Đuro Batrića i Živka. Od Živka nije niko ostao, a Batrić je imao Janka i Grujicu. Ne znaju tačno od kojih od ove dvojice su bili Krstić i Vujoš. Za Vujoša pričaju da je bio knez u vreme četovanja harambaše Baja Pivljanina. Naišao bio jedan beg preko Stubice, išao na Hercegovinu, pa pozvao bio Vujoša da ga prati i put mu pokaže. Vujoš ga tu ubije pa s bratom Krstićem prebegne u Perast Baju Pivljaninu i ovaj ih naseli u Krtolima. Krstić se tamo oženio, imao dva sina Lakca i Nika, poginuo je u Boki. Vujoš ga je osvetio pa sa njegovim sinom Lakcem prebegne iz Krtola u Bjeloše kod Cetinja, a Niko ostane u Krtolima, od njega ima tamo 20k Nikovića. Vujoš se na Cetinju oženi od Špadijera, pa kako je bio potišten, pređe sa sinovcem Lakcem i sa dva sina Ilijom i Jovanom u Stubicu u Pješivce i opet tu podignu kuće. Od Lakca Krstićeva je uže br Lakčevići, a od Jovca Vujoševa su Jovčevići, a Ilija Vujošev imao je tri sina: Jeremiju od koga su Jeremići, Gorčina od koga su Radovići (po njegovom sinu Radu) i Živka od koga su Živkovići. Lakčevići broje pasova: Đurica – Mijajlo – Petar – Boško – Andrija – Lakac – Krstić – Janko (?) – Batrić – Đuro – Nikac – Radovan – Bogdan.

Nikčevići govore da su od njih Počeci u Donjem Kraju kod Cetinja, i to da su od pominjatog Vujoša koji je živeo jedno vreme u Bjelošima kod Cetinja. Počeci, koji su pre oko 100g zbog ubistva jednog Špadijera prebegli iz Donjeg Kraja kod Cetinja u Vranjinu u Riječkoj Nahiji, nose predanje da im je dalja starina iz Stare Srbije, odakle se njihov predak bežeći od krvi nastanio u Pješivcima, pa je odatle jedan njegov potomak predigao na Cetinje. A od onih što su ostali u Pješivcima, govore da je br Mijuškovići. Počeci slave Jovan-dan (6.1) i svoje se sa onim na Cetinju (A. Jovićević, Riječka nahija, EtnZb knj 15, s 614). – Do pre 30g živeli su u Stubici u mestu Tolićima Kapešići, koji su odselili u Kotor, svojakali su se sa Nikčevićima, ali ovi ne znaju kako su im dolazili po srodstvu. Bili su kažu krupni ljudi.

Nikčevića kuće su ranije bile grupisane u Stubici, od polovine 19v su se mnogi premakli za zemljom u Međeđe, Prijespu, Norin i duž reke ispod Budoša. Ima ih u Nikšićkom Polju oko 30k, a pre oko 6g odselile su 2k u Čačak, po 1878g 6 u Retkocer (Dobitak).

Magovčevići 10k, Premovići 5k, Dragićevići 3k i Jokovići 3k u selu Bogetićima su od drugog sina Bogdanova, Vukosava, koji je iz Tolića prešao u Cerovo. Oni su upravo uža br od Vukićevića u Cerovu, jer Maga, od koga su ova br je bio sin Vukićev, po kome se zovu Vukićevići. Maga, po kome se zovu Magovčevići i od koga broje 6 pasova, je imao Prema, od koga su Premovići, a po docnijim precima se zovu Dragićevići i Jokovići. Maga je imao i sina Golića, od koga su bili Golićevići, koji su pre oko 100g odselili u Rusiju. U to vreme je odselio Ilija Magovčević u Vraku kod Skadra, pre oko 6g dve njihove kuće u Srbiju, a po 1878 njihove i Premovića po dve u Beograd.

Vukićevići 23k i Đurovići 11k u Cerovu su od Vukosava Bogdanova. Vukićevići broje pasove: sin – Veko – Perovan – Božo – Pejo – Vuk – Vukić – Radule – Mirčeta – Gojko – Vukosav – Bogdan. Vukićevića ima iseljenih u Nikšićskom Polju. Đurovića u selu Trepčima u Nikšićskim Rudinama, Nikšićskom Polju, a po 1878g odselile su i nekolike kuće u okolinu Valjeva. Rođaci su ovim br Vulanovići 10k, u selu Zagorku u Donjim Pješivcima. Udala se iz Cerova pre tri pasa jedna udovica Lakčevića u Zagorku, odvela sina Boža, a njegov otac se zvao Vulan. Đuričići u Cerovu do Vukićevića su od najstarijeg sina Bogdanova Zmijana, koji se najmanje namnožio, ima ih u Cerovo 3k, u Stubici 3. Odselio ih je na Cetinje 2k, po 1878 u Retkocer 5k, i pre 20g nekolike kuće u Dobrotu kod Kotora. Za one u Srbiji su saznali da su ih sve Bugari u ovom ratu pobili.

Kopiljan ili Gostoje, kako pričaju vanbračni sin Bogdanov, se nastanio u Gostojevićima. On je imao Peja, a Pejo Lalata i Tomaša (jedni su mi rekli, da je Lalat bio stric Tomašev). Od Lalata su Lalatovići, ima ih u Gostojevićima 3k, Međeđem 3 i u Ljeskovim Dolima 1 i Cebalovići 6k u Međeđem. Iseljenih Lalatovića ima u Užicu od pre 70g, u Nikšićskim Rudinama i Nikšićskom Polju; Cebalovića ima u Valjevu i Retkoceru. – Od Tomaša su: Vučinići 7k, Banjovići 12k i Mrvoševići 12k, stanuju u Papratima, neke su im kuće u strani iznad sela, pod Kičicom, i u Ljeskovim Dolima. Ima ih iseljenih u selu Rebežima u Nikšićskom Polju (Mrvoševići), u Miločanima i Gornjem Polju, pa u Nevesinju i Srbiji.

Perunovići 48k i Backovići 47k u selu Drenovštici su od Andrije, sina Radovana Bogdanova. Andrija se iz Tolića premakao u Drenovšticu, za koju smo pre rekli da se nekad zvala Ranci i da su njima bili jaki Lužani. Andrija je imao Vuksana, a ovaj Peruna i Backa, po kojima se br zovu. Kuće Backovića su grupisane u gornjem delu sela, a Perunovića zahvataju donji deo. Perunovići broje pasove: Radosav – Jakov – Mušo – Luka – Drago – Luka – Petar – Stanoje – Vuk – Sekule – Perun – Vuksan – Andrija – Radovan – Bogdan, dakle 15 pasova. Perunov sin Mirko je ubio jednog Bambreka Lužanina i pobegao u Drobnjake, od njega su tamo Šašalji. Po zauzeću Nikšića odselilo je više kuća u Nikšićko Polje. Po 1878g odselilo je 10k Perunovića u Konjarnik i Retkocer (Dobitak), a Backovića tada 4k u Loznicu. Ima ih i kod Prokulja u selu Đurevcu.

Sem Bogdanovih potomaka u Gornjim Pješivcima su još doseljenička br.

Živkovića 3k u Podkupiću su po jednima rođaci sa br Vitasojevićima u Donjim Pješivcima, po drugom kazivanju su iz Banjana, a po trećem da su od nekog momka, koji je bio u najmu kod kneza Vuka Vukićevića, o kome se zna da je bio u pp18v.

Lješkovići 15k u Podkupiću su davno doselili iz Šćepan Polja iz Pive, ima ih u Nikšićkom Polju, i u Luštici u Boki, tamo se prezivaju Lješovići.

Uliševići samo 1k u Podkupiću se pribijaju uz Lješkoviće.

Roganovići 4k u selu Gostijevićima su po jednima davno došli iz Cuca, a po drugima su od momka koji je dopratio vanbračnog Bogdanovog sina Gostoja a bio negde iz Zete.

Donji Pješivci su sastavljeni od br različitih i poreklu i vremenu doseljena, nijedno se od njih nije jače razgranalo, te se u tome Donji Pješivci razlikuju od Gornjih. U njima su brastva:

Rosandići 20k i Radulovići 25k u selu Milojevićima iznad Drenovštice. Rosandića je predak doselio iz sela Milate u Komanima sa bratom, koji se nastanio u selu Dabovićima u Bjelopavlićima i od njega su tamo Milatovići, a on se primio u najam kod bana lužanskog Vuka Rćanina i uzeo njegovu kćer Rosnu za ženu. Ban ga je naselio u Milojevićima, gde mu je dotle bilo jagnjilo, po ženi mu Rosni ili Rosandi prozvali su se ovako. Za tog pretka koji se doselio jedni kažu da se zvao Miloje, te je po tome i selo u kom žive dobilo ime, a drugi vele da se on zvao Stojan i da je bio od br Senića na Čevu, pa otuda da je prebegao u Komane zbog krvi. To tako ne možemo znati, da li su Milojevići ime starijeg sela ili se od ovih doseljenika tako prozvalo. Dolazak njihov pada negde u pp17v. Po dedu Paju zove se jedno njihovo uže br Pajovići. Više je odselilo njihovih kuća u Srbiju, nego što ih ima u sleu; tamo su u Retkoceru i kod Kragujevca i Valjeva. Slave Jovan-dan. – Malo pošto su se nastanili u Milojevićima došao je k njima bežeći od krvi jedan pop od Radulovića iz Bašinog Sela u Cucama. Primili su ga i dali mu peti deo imanja; pop je k sebi posle dobavio i brata, te su od njih Radulovići. Došli su negde u polovini 17v. Slave Gospođin-dan. Ima ih iseljenih u Retkoceru, a imaju rođaka u Zavrhu i Štedimu, u Nikišćskom Polju, koji su tamo došli iz Cuca.

Spasojevići, Miloševići, Đikanovići i Savićevići u selu Vitasojevićima su od jednog pretka, ima ih sviju 20k. Predak se njihov zvao Đuro Štekojević, a bio je starinom iz Kuča i sluga kod gospodara zetskog Ivana Crnojevića. Pričaju ovako: Mara, žena Ivan-begova a kćer Hercega Šćepana, se vraćala iz Hercegovine, bila trudna i naiđe u Banjanima na kuću nekog popa Koprivice, koji je ne htede pustiti da uđe unutra. Na polju ona rodi dete i tu joj umre. Zato Ivan-beg pošalje slugu Đura Štekojevića da popa ubije;ovaj ga nađe u crkvi i povede sobom put Cetinja. U Ćaklićima počine s društvom i tu ga stigne potera banjska, pobiju Đurovo društvo, on sam umakne a popa oslobode i povedu sobom. Iza toga Đuro opet ode i dovede popa živa na Cetinje. Zbog te usluge mu Ivan-beg da u Pješivcima do Naćvice, koji je bio svojina cetinjskog manastira, tako da je Đuro imao u jednom pojasu svoje zemljište sve počev od Zete preko sela do granice čevske, do Gornjeg Ubla na Oranom Dolu. S tog imanja su oni davali uvek manastiru na Cetinju jedan deo dohodaka, a u vreme kneza Danila su novcem ispladili svak svoj deo. Tri puta je kolera tamanila u ovom selu, jedan put su zbog toga ostali bili samo na jednu kuću, na nekog Pešu s babom, do koga broje 7 pasova. Zavali su se od tada jedno vreme Babići, pa su se posle izdelili ovako u manja brastva. Spasoje, po kom se zovu Spasojevići, bio je pre četiri pasa. Po zauzeću Nikšića iselilo ih je nekoliko kuća u selo Straševinu u Nikšićskom Polju, gde su dobili dela u zemlji pri podeli polja. Davno su se nekad selili u Srbiju, ali ne znaju gde su im ti rođaci, a ima Spasojevića 3k u Paraćinu. Peša, koga pomenusmo, je imao pet sinova, jedan od njih je odselio u Gacko i tamo su od njega Tasovci. – Sa ovim br u Vitasojevićima živi i 5k Grujičića, njihovo se br pre oko 180g s Čeva preselilo u Šumu trebinjsku, pa je tada jedan od njih došao ovamo.

Boškovići, Perovići i Mijuškovići u selu Bogmilovićima su od jednog pretka, ima ih 35k. Zbog krvne zavade prebega su tri brastva iz Velestova u selo Tupanj u Banjanima. Tu dvojica ostanu i od njih su dva jaka br Erakovići i Kilibarde, a treći, Todor, pređe u selo Ozriniće u Nikšićskom Polju i odatle je četovao. Njemu da kćer za ženu pop Vuk Mijušković iz Povije i naseli ga u Bogmilovićima; to je bilo u polovini 18v. Broje pasove. Miloš – Musa – Lazar – Boško – Todor. Zatekli su u selu ranije pomenute Milojeviće, Lužane. Slave Malu Gospođu. Iselilo je Todorovih potomaka oko 20k u Srbiju, nalaze se tamo u selu Pepeljevcu kod Kruševca, Zalužju kod Valjeva, u Međulužju, ima ih u Prizrenu, Nikšiću, kod Spuža 2k, u selu Straševini 10k.

Stankovići, Jankovići i Đukići u Selištima su srodna br, ima ih 30k. Rođaci su im Zagoričani, o kojima ćemo malo dalje reći. Selištani i Zagorčani su od jednog pretka, staro im je selo bilo Britvići, koje sada pripada Bjelopavlićima. Predak im je došao iz Sjenice, bio je sin nekog vojvode Stevana Vasojevića. To isto govore Gornji Pješivci o svome rodonačelniku Bogdanu, prema tome izlazi da su Selištani i Zagorčani rođaci Gornjim Pješivcima. I ako stoji tako, imao sam dosta muke da razaberem u kakvom su oni srodstvu, jer sam naišao najpre na neke Pješivce, koji su mi govorili da ova br u Selištima i Zagorku nisu nikakav rod s Gornjim Pješivcima; drugi su mi posle rekli da su rođaci, a treći su ih zvali Lužanima.

Jedni Selištani i Zagorčani pričaju da su njihov predak i Bogdan od koga su G. Pješivci bili braća, da su zajedno pošli iz Sjenice u Grude, pa odande u Britviće u Pješivcima. Drugi govore da je njihov predak bio sin Bogdanov, a treći da je bio od Radovana, sina Bogdanovog. Najbolji znalci predanja u Gornjim Pješivcima su mi rekli da su oni bili braća. Iz Britvića, gde su se bili najpre nastanili, Bogdan je prešao u Toliće u Gornje Pješivce, a Vitko – tako kažu da se zvao taj drugi – ostao je u Britvićima. Po njemu br u Zagorku i Selištima zovu jednim imenom Vitkovići.

Dok se u Gornjim Pješivcima narađao Bogdan, od Vitka se u Britvićima narodilo jako potomstvo. Opisujući Pješivce 1614g, Marijan Bolica navodi da selo Britvići (Brajkovići) broji 50 domova i 120 vojnika, a da mu je glavar Marko Britvić. Razoreno je dvno, ali su se do danas očuvala mnoga kućišta starih Britvića, leže pri polju ispod strane Plata, a između kućišta se poznaju temelji stare crkve. Predanje zna o istom ovom Marku Britviću, koga Bolica pominje pre više od 300g. Za njega se priča da je bio sin Petrov, a Petar Vitkov. Petar i Marko su bili vojvode, po Petru su jedno vreme oni zvali Petrovićima. Marko je imao za pobratima jednog Baranina, taj ga je bio pozvao te su udarili na Mrke, i tom je prilikom Marko zarobio jednu devojku, kojom se oženio. Marko je bio bogat čovek, imao je silnu stoku koju je držao u Tvorilu a Britvićima je pripadalo sve do Šarene Ploče kod Orje Luke, planina mu je bila Garač. Poginuo je u Banjanima a po smrti njegovoj sudila je njegova žena Ćerana i upravljala selom za 10g. Markov je bio Drakule, a on je imao Vuka, za koga se priča da se na megdanu sekao sa bjelopavlićskim vojvodom Radom Ilićem.

U Bjelopavlićima se više nego u Pješivcima zna i priča o jačini i bogastrvu starih Britvića. U jednom kraju Bjelopavlića se priča o silnome Draži Britviću (to se odnosi sigurno na ovog Drakula) i o tome da je Britviće izagnao i razurio jak sever, koji je za 6g duvao te ništa nije rađalo; nekad silni i bogati Draža morao je tada, da bi čeljad ishranio, zaklati i volove ispod pluga. Takvo sam predanje čuo i u selu Dolu u Pješivcima. Međutim se u Pavkovićima u Bjelopavlićima, pa i u Pješivcima zna pravi uzrok razure Britvića. To smo izneli opširnije u radu o Bjelopavlićima. Zavadili su se bili Bjelopavlići i Pješivci u vreme vojvode Rada Ilića (bio krajem 17 i početkom 18v) pa su Bjelopavlići napali, prešli Zetu, razurili Britviće pa oteli Tvorilo i Kujavu a granicu premakl na vrh Plata, gde je i sada. Tada je poginuo pomenuti Vuk Britvić, ubili su ga Jovanovići.

Posle razure Britvići su se premakli u Selišta, pa je posle odatle jedan deo sišao u Zagorak. U Selištima nisu nikog zatekli, a tako pričaju i oni u Zagorku. Vuk Drakulov (drugi obratno vele, da je Drakule Vukov) je imao pet sinova: od jednog su, Jovana, Selištani, od jednog Šćepana, Zagorčani, a od ostalih su Kustudići u Njegošima i Ružići u Drobnjaku. Selištani slave Jovan-dan jesenji, a prislužuju Jovan-dan po Božiću. Ima ih iseljenih u Nikšiću, u Orjoj Luci u Bjelopavlićima, u selu Rasovici kod Prokuplja, u Retkoceru. Njihovi rođaci u Zagorku se zovu:

Lakčevići 14k, Đurovići 4k, Đukići 5k i Markovići 4k. Prvo su iz Selišta sišla prva dva br, pa docnije drugi. Do pretka Lakce broje Lakčevići pet pasova: Jovan – Petar – Rade – Marko – Lakac – Maro – Šćepan – Radonja – Vuk – Drakule – Marko – Petar – Vitko. Bilo je s njima i br Raičevići, od kojih je bilo vojvoda; istražili su se zbog toga, što su napastvovali jednog kaluđera, koji je išao u pisaniju. U Zagorku žive i Vulanovići, koji su ih G. Pješivaca i o njima smo ranije rekli. Zagorčana ima iseljenih u Nikšiću i selu Velikoj kod Plava.

Marijan Bolica kao najveće selo u Pješivcima navodi Grdovo (Gardono) između Brajkovića i sela Ranci. Za to selo nismo mogli saznati gde je bilo u Pješivcima, a mislimo da je najpre moglo biti u Zagorku, gde ima tragova starijih naselja i bilo verovatno lužansko selo.

Pavićevići najstariji doseljenici i najveće br u Dolu, broji 42k. Starinom su iz sela Trešnjeva u Cucama. Zbog krvi je otuda prebegao njihov predak Ivanko u Župu Nikšićsku i živeo tu neko vreme u selu Liverovićima među Bastaćima. I odatle zbog krvi prebegne u Zetu, otuda ga Ivan-beg Crnojević naseli u Pješivcima. Broje pasova: Milovan – Petar – Milovan – Periša – Mićun – Stanoje – Veško – Pavić – Janko – Ivan – Pavić – Ivanko. Slave Malu Gospođu. Po 1878g odselilo je 15k u selo Umčare kod Jagodine, otada nekolike u Nikšićsko Polje. S njima u Dolu žive: Rajovići 3k su im u Papratnom Dolu. Rođakaju se sa br u Vitasojevićima i pričaju da su i oni od Đura Štekojevića, koji je bio starinom iz Kuča. Po pre oko 100g bili su jako br. Jovan-dan. Odselile njihove nekolike kuće u Srbiju, u smederevski okrug i u okolinu Valjeva. Ima ih u Danilovom Gradu i Spužu. Računaju da su u selo došli kad i Ivanko, predak Pavićevića. Miletići, ima ih 4k u Oraškoj Ulici, doselili su pre oko 200g iz sela Zalaza u Njegušima. Od br su Lukencija, koje na Njegušima drže za starince i zovu Matarugama. Ima ih iseljenih negde u Srbiji. Matkovići su se doselili iz sela Vrbe u Njegušima kad i Miletići; ima ih 8k, na mestu koje se zove Voznici. Oni su od br Dejana, isto Mataruge, a izgnali su ih otuda jaki Erakovići. Pre 40g odselilo 6k u Jagodinu.

Uskokovići u selu Ćurčićima, ima ih 25k, su zbog krvi prebegli. Oni su od Uskokovića u selu Kornetu u Lješanskoj Nahiji. Predak koji je ovamo došao zvao se Milisav, do njega broje 8 pasova, te vreme njihovog dolaska pada pre oko 200g. Došli su kod Pavićevića i oni su ih naselili u Ćurčićima. Kažu da je ime selu došlo po tome, što je predak njihov doneo ćinterac, ćurak na sebi, a vjerovatnije je da je to ime starije i da je tu bilo naselja i pre njih. Pre oko 100g su odselili 4k u Visoku više Užica, prezivaju se tamo isto Uskokovići. U vreme kneza Danila su tri brata predigla u Drobnjake od njih su tamo Milonjići, krali su u plemenu te su ih perjanici gonili i slomili im sleme na kući. Iseljenih ima i u selu Vrbovcu kod Smedereva u Retkoceru i u Kruševcu.

Iseljenici iz plemena po pisanim podacima. Ono što se u plemenu zna o iseljenicima izneli smo napred, i to prvo o iseljenim starincima, Lužanima, pa smo uz br, koja sada žive u plemenu, pomenuli i njihove iseljenike. Ovde ćemo danje navesti iseljenike iz Pješivca koji se nalaze u onim našim zemljama u kojima je do sad proučeno poreklo stanovništva. To su:

Radivojevići u selu Dračiću u Kolubari, južno od Valjeva, ima ih 2k i slave Jovan-dan. Preselile su zbog krvne osvete posle drugo ustanka.

Milešići, ima ih 2k u Kličevcu kod Valjeva, preselili su uz Vukalovića Bunu 1857g, Jovan-dan. Iz njihoe je por i Srećković, koji je prešao 1866g i naselio se uz njih. Stevanovići, 2k, u istom selu, prešli su kad i Miletići, sv. Jovan.

Zarići u selu Leliću južno od Valjeva su najstariji doseljenici ovog sela, doselili su pred kraj 17v. Došla su dva brata, sad ih ima 4k, sv. Jovan.

Jezdići u Rađevom Selu sz od Valjeva, Jovandan.

Blagojević u selu Tabanovcu u Kolubari, sv. Jovan.

U selu Todorinom Dolu na istočnoj strani Dučića u dolini potoka Klenovca su kuće raspoređene u dve male: Starovlašku i Pješivačku. Pred kraj 17v došle su tu dve kuće, jedna iz Starog Vlaha, a jedna iz Pješivaca. Od ove kuće iz Pješivaca su sad: Rankovići, Pantelići, Radosavljevići, Mitrovići i Lilivojevići, svih ima 11k, slave sv. Jovana.

Grujičići u Loznici su doselili u pp19v.

Đurić od Premovića iz Pješivaca, prešao u dp19v, živi u Loznici.

Grujičići u selu Crnoj Gori kod Loznice su preselili u pp19v.

Grujići i Novakovići u selu Krupcima, prešli su im očevi, ima ih 8k, sv. Jovan.

Pješivac 1k u selu Sasovićima u herceg-novskoj opštini, preselio je 1687g, slave Jovan-dan. Iz ovog je br kapetan Jovan, koji je mnogo dobra učinio svom kraju i bio drug ruskog admirala Makarova.

Mijuškovići, ima ih po 1k u Kotoru i Dobroti.

Vukićevići u Krivošijama su prešli s Cerova 1680g. sv. Georgija. Oni su sigurno od Vukićevića, koji i sad žive u Cerovu i Pješivcima, a ovaj nam podatak pokazuje da su se oni tako zvali već gore pomenute godine.

Bogetići u selu Goroviću u Grblju su prešli iz Pješivaca u 15v i iz sela Bogetića, Nikoljdan. Iz ovog je Nikonor Boretić, savinski arhimandrit i provikar bokokotorski od 1812-22g, koji je osveštavao barjake rusko-crnogorsko-bokeljske vojske, koju je predvodio mitropolit Petar prvi 1806g.

Kontići 5k u Ravnom Polju u Bosnu su prešli u pp19v. Praded im se zvao Ivan, on je otuda pošao u rat u Crnu Goru i nije se više vratio. Sv. Đurđe.

Bulići u selu Radeći u Piperima. Pre deset pasova udala se iz Pješivca jedna žena Bula za Dragišića i odvela sobom dete. Prezivaju se po Buli a dele na Iliće i Paunoviće. Ima ih 10k, slave Aranđelovdan.

Đurovići u selu Svibi u Piperima, prešli su pre nekoliko pasova, a dele se na Detoviće i Radiševiće. Aranđelovdan, a prislužuju „Velji Gospođindan“. Ima ih 6k, neki su od njih preselili u Srbiju kod Kuršumlije.

Takođe pogledajte

PTT muzej

Danilovgrad: Prvi privatni PTT muzej

U mjestu Gorica kod Danilovgrada nalazi se prvi privatni PTT muzej.

Biser Bjelopavlićkog katuna

Jezero Ponikvica nalazi se na istoimenoj planini koja je udaljena od Danilovgrada tridesetak kilometara. Dva …

Оставите одговор

%d bloggers like this: