By U susjednoj Hrvatskoj, bivši kamenolom Cave Romane u Puli pretvoren je u jednu od najimpresivnijih pozornica u Evropi, privlačeći hiljade posjetilaca na koncerte, festivale i kulturne događaje. Ova transformacija, koja je započela 2016. godine izvedbom „Carmina Burana“ Carla Orffa, pokazuje kako se industrijski prostori mogu pretvoriti u centre kulture i turizma. Sada, sličan projekat mogao bi oživjeti bivši kamenolom u Klikovačama, u opštini Danilovgrad i izdvojiti naš grad kao jedinstvenu destinaciju u regionu.
Cave Romane, poznat i kao vinkuranski kamenolom, ima bogatu istoriju koja datira iz rimskog doba. Kamen iz ovog kamenoloma korišten je za gradnju pulske Arene i drugih značajnih građevina, a nagađa se da je dopremljen čak do Ravene za grobnicu kralja Teodorika. Tokom austrougarske vladavine, kamenolom je bio u rukama barona Oskara von Morhammera, koji je zapošljavao lokalno stanovništvo i donirao za škole i siromašne. Poslije Drugog svjetskog rata, kamenolom je prešao u državno vlasništvo, ali je prestao sa radom, ostavljajući za sobom spektakularne litice visoke do 40 metara.
Transformacija je došla kada je prepoznat potencijal prostora za kulturne aktivnosti. Danas, Cave Romane domaćin je festivala poput Rocks&Stars, sa koncertima bendova kao što su The Sisters of Mercy i The Stranglers.
Situacija u Klikovačama: Potencijal za promjenu
Klikovače se nalaze samo 2 km od Spuža i predstavljaju ležište arhitektonsko-građevinskog kamena. Iako se trenutno razmatraju koncesije za nove kamenolome u ovom području, bivši ili neiskorišteni prostori kamenoloma nude sličan potencijal kao Cave Romane. Ovo područje, sa svojim prirodnim formacijama i blizinom glavnih saobraćajnica, moglo bi se pretvoriti u multifunkcionalni centar umjesto da ostane neiskorišteno ili izloženo daljoj eksploataciji.
Lokalno stanovništvo već se žali na loše puteve i ekološke probleme, pa bi prenamjena kamenoloma u kulturni prostor mogla riješiti ove izazove, promovišući održivi razvoj.
Predlog za transformaciju: „Cave Klikovače“
Predlažemo da Opština Danilovgrad, u saradnji sa državnim institucijama i EU fondovima, pokrene projekat „Cave Klikovače“ po uzoru na hrvatski model. Ključni elementi bi uključivali:
Uređenje pozornice i akustike: Iskoristiti prirodne litice za koncerte i festivale, sa svjetlosnim instalacijama za noćne događaje.
Multifunkcionalni sadržaji: Izgradnja muzejskog prostora o istoriji kamenoloma, penjačkih staza, zip line-a i pješačko-biciklističkih puteva.
Kulturni program: Organizacija koncerata domaćih i internacionalnih umjetnika, festivala poput rock ili folk muzike, te gastronomskih manifestacija sa lokalnim proizvodima.
Održivost: Fokus na cirkularnu ekonomiju, sanaciju prostora kako bi bila bezbjedna i ekološku zaštitu, izbjegavajući dalju eksploataciju.
Finansiranje bi moglo doći iz EU fondova za regionalni razvoj, slično kao u u Hrvatskoj.
Benefiti za Danilovgrad: Izdvajanje u regionu
Ova transformacija bi izdvojila Danilovgrad kao kulturnu destinaciju u Crnoj Gori. Umjesto da bude poznat samo po ekološki lošim industrijskim aktivnostima, grad bi privukao posjetioce iz Crne Gore i regiona ali i inostrane turiste, povećavajući prihode od turizma. Lokalna ekonomija bi profitirala kroz nova radna mjesta u kulturi, ugostiteljstvu i održavanju, dok bi se poboljšala životna sredina i kvalitet života stanovnika.
Kao što Cave Romane pokazuje, takvi prostori postaju „dragulji“ regije, privlačeći hiljade posjetilaca godišnje. U Danilovgradu, ovo bi moglo biti korak ka održivom razvoju, gdje istorija kamena postaje osnova za budućnost kulture. Vrijeme je da se bivši kamenolom u Klikovačama pretvori u simbol inovacije i ponosa za cijelu opštinu.
Comments