Naslovna - Mjesta i znamenitosti - Saborni hram Svete Tekle

Saborni hram Svete Tekle

Među skoro pedeset hramova na teritoriji opštine Danilovgrad, od kojih su mnogi slavni svojom starinom i događajima koji su za njih vezani, najvažniji i jedan od najstarijih je hram svete prvomučenice Tekle Ravnoapostolne, koji se nalazi u samom gradu, na uzvišenju poznatom kao Mala Glavica. Taj hram je saborni za sve danilovgradske parohije, ili, kako je napisano na kamenoj ploči iznad vrata hrama, „soborni plemena bjelopavlickago“.

O najranijem istorijatu hrama malo se zna. Poznato je da je u starini, dok su pripadnici plemena Bjelopavlića živjeli u brdskim selima iznad ravnice oko rijeke Zete, mjesta na kojima se sada nalazi grad Danilovgrad naseljavali pripadnici plemena Ćeklići, koji su kasnije prešli na teritoriju stare Crne Gore. Pretpostavlja se da ime tog plemena potiče upravo od naziva hrama svete Tekle, u narodu poznatoj kao ‘Sveta Ćekla’. Kasnije, osnivanjem grada, hram dobija status sabornog.

Saborni hram Svete Tekle
Saborni hram Svete Tekle

Nažalost, niko se do sada nije ozbiljnije bavio arheološkim istraživanjima starosti ovog hrama.

Prvi pisani trag o njemu vezuje se za boj na Ćuriocu 1792. godine, koji se završio upravo kod hrama svete Tekle, kada su bjelopavlićki junaci odbranili hram od turske vojske koja je htjela da ga zapali. O tome Njegoš u „Ogledalu srpskom“ piše: „Kad to viđe pope Boškoviću, viknu pope iz grla bijela: ‘A Brđani, crn vi obraz bio, Ćurilac nam Turci opališe, i evo ih do Glavice Male, sad će Ćeklu opaliti crkvu!“

Crkva ima sva obilježja tradicionalnog crkvenog graditeljstva na ovim prostorima, sagrađena od grubo tesanog kamena, kao jednobrodna građevina sa oltarskom apsidom i zvonikom „na preslicu“, koji smješta tri zvona.

Temeljna obnova crkve izvršena je 1900. godine, o čemu svjedoči pomenuta kamena tabla iznad ulaza u crkvu. Postavljen je i ikonostas skromnije izrade u četiri nivoa, koji je, zajedno sa velikim raspećem dosezao do svoda hrama. Ikone koje su postavljene na ikonostasu bile su litografije, osim reda prestonih ikona, koje su bile oslikane, i koje su takođe bile skromnije izrade, u stilu klasicizma. U vrijeme ove obnove nastojatelj hrama je bio dugogodišnji paroh danilovgradski protojerej Jovan Velašević, koji je 1904. godine uspio da za crkvu nabavi cio komplet bogoslužbenih knjiga štampanih u Carskoj Rusiji, koje se i danas čuvaju u crkvi. Između dva rata nabavljena su tri zvona, rađena u jednoj od livnica na prostoru današnje Hrvatske, od kojih se dva i danas koriste.

Prvobitno, oko crkve nije bilo grbova, osim nekoliko grobova znamenitih bjelopavlićkih narodnih prvaka, posebno onih iz porodice Bošković, iz koje su generacijama rukopolagani nastojatelji ovog hrama, i čiji se grobovi nalaze sa sjeverne strane crkve. Međutim, vremenom, a najviše između dva rata i nakon završetka Drugog svjetskog rata, oko crkve je počelo masovno sahranjivanje, tako da je groblje kod hrama svete Tekle steklo status glavnog gradskog groblja, a ovaj saborni hram stekao, između ostalog, funkciju grobljanske crkve, koji, za jedan po starini i istorijatu tako značajan hram, predstavlja izvjesnu degradaciju.

Nakon Drugog svjetskog rata dugo vremena u hramu nije obavljano bogosluženje, a crkva je jedno kraće vrijeme korišćena kao magacin. U kasnijem periodu bogosluženja su rijetko obavljana. Tokom obnove manastira Ždrebaonika, u drugoj polovini osamdesetih godina dvadesetog vijeka, mošti svetog Arsenija su se nalazile u crkvi svete Tekle oko godinu dana, kada su u crkvi povremeno služene svete liturgije. Redovni crkveni život u ovom hramu je obnovljen početkom devedesetih godina prošlog vijeka, a za prvog stalnog paroha postavljen je protojerej Dragoljub Pantelić 1997. godine.

Saborni hram Svete Tekle
Saborni hram Svete Tekle

Posljednja značajnija obnova hrama izvršena je 2000-2001. godine, kada je nastojatelj hrama bio jerej Dragan Tomić, i kada je uređena fasada hrama, krov zamijenjen, crkva iznutra ponovo omalterisana, napravljena kamena staza do hrama i plato ispred ulaza, kao i česma na sjeveroistočnom uglu zdanja. Tom prilikom u oltarskoj apsidi je ikonopisac Vladimir Bata Kidišević oslikao veliku fresku Bogorodice Orante – „Šira od nebesa“. Tada je zamijenjeno i jedno od zvona, koje je bilo napuklo, novim zvonom, izrađenim u livnici u Srbiji, a koje je pribavljeno trudom i ljubavlju porodice Vuković iz Danilovgrada​. Takođe, 2005. godine u hramu je postavljen novi, rezbareni ikonostas, sa ikonama u vizantijskom stilu, te nabavljen vladičanski tron, tron za ikonu Bogorodice, nalonj za cjelivajuću ikonu i polijelej – horos sa ikonama, dok je palionik svijeća izmješten van hrama, uz sjeverni zid crkve.

Danas se u hramu svete​ Tekle svakodnevno obavljaju sveta bogosluženja, a crkvena zajednica koja se okuplja oko hrama ima izrazito liturgijski karakter i odlikuje se zdravim misionarskim aktivizmom, koji je utemeljio protojerej Slobodan Zeković, a nastavio protojerej Željko Ćalić, koji je sada nastojatelj ovog hrama.

Najvažnija svetinja koja se čuva u crkvi je dio moštiju svete Tekle, koji je parohija danilovgradska dobila na dar od Mitropolije dabrobosanske, pošto se u Sarajevu čuva stopalo ove svetiteljke. U čast prepodobne mati Paraskeve, koja je slava sviju Bjelopavlića, u hramu se čuva i jedna čestica njenih svetih moštiju, kao i dio odežde svetog Arsenija, koje su bile na njegovim moštima do presvlačenja, a koje je obavljeno krajem osamdesetih godina prošlog vijeka. U hramu se takođe nalazi i velika poštovana ikona Bogorodice, kopija čudotvorne Bogorodičine ikone Lepavinske.

Osim pomenutih knjiga, u hramu se čuva više knjiga štampanih u Carskoj Rusiji i Austriji, a koje potiču iz sredine XIX vijeka, među kojima je i jedno Jevanđelje sa posvetom mitropolita crnogorskog Ilariona (Roganovića), na kojem se nalaze potpisi srpskog patrijarha Germana i bugarskog patrijarha Kirila, kao i episkopa koji su ovim predstojateljima bili u pratnji, iz dvije posjete Crnoj Gori tokom šezdesetih godina prošlog vijeka.

(Mitropolija)

Crkva Svetog Simeona u Mandićima prkosi vremenu

Takođe pogledajte

Jedina stara intriga

Poslije smrti oca u drugoj polovini petnaestog vijeka, na crnogorski prijesto dolazi Ivan Crnojević. Pored …

Porijeklo Radonjića iz Bjelopavlića

Udovičin uslov: Jovovići, Ikovići i Filipovići

Nakon doseljavanja u Zetu, najstariji sin Đureta oženio se i nastanio u Mojanovićima. Tu nastaje …

Оставите одговор

%d bloggers like this: